Związek Rzemiosła Polskiego [historia i autorzy]

Związek Rzemiosła Polskiego – ogólnopolska, społeczno-zawodowa organizacja pracodawców, działająca od 1933 r. - wcześniej jako Związek Izb Rzemieślniczych (1933-1972) i Centralny Związek Rzemiosła (1973-1989).

Wraz z organizacjami terenowymi - 27 izbami rzemieślniczymi, 479 cechami rzemiosł oraz 222 spółdzielniami - tworzy największą i najstarszą w kraju strukturę samorządu gospodarczego. Zrzesza ok. 300 tysięcy mikro, małych i średnich firm.

Spis treści

Historia

W 1932 roku izby rzemieślnicze powołały działającą nieformalnie Radę Izb Rzemieślniczych, która zorganizowała w grudniu 1932 r. Zjazd Delegatów Izb Rzemieślniczych. Wśród postulatów zjazdu znalazły się m.in.: stworzenie przymusu przynależności do cechów, utworzenie Związku Izb Rzemieślniczych, powołaniem instytucji zajmującej się badaniem problemów rzemiosła, podnoszenie poziomu szkolenia w rzemiośle.

Wychodząc naprzeciw postulatom środowiska i pragnąc rozwoju rzemiosła po latach kryzysu, 27 października 1933 rozporządzeniem Prezydenta Ignacego Mościckiego o izbach rzemieślniczych ich związku powołany został do życia Związek Izb Rzemieślniczych, który w latach 1972 – 1989 funkcjonował pod nazwą Centralny Związek Rzemiosła, a od grudnia 1989 r. pod obecną nazwą – Związek Rzemiosła Polskiego. Na mocy rozporządzenia 27 grudnia 1933 roku Minister Przemysłu i Handlu nadał Związkowi Izb Rzemieślniczych pierwszy Staut.

W 1946 roku Zarządzeniem Ministra Przemysłu dokonano reaktywacji działalności Związku Izb Rzemieślniczych. Dekretem z dnia 21 kwietnia 1948 r. dokonano zmiany przedwojennej ustawy o izbach rzemieślniczych i ich związku. Na jego mocy Związek Izb Rzemieślniczych został wpisany do kategorii organizacji objętych centralnym planowaniem a jego działalność podporządkowana ówczesnym realiom politycznym i gospodarczym.

W 1947 roku w Polsce działało: 138 tys. zarejestrowanych zakładów z 311 tysiącami zatrudnionych, 1500 cechów branżowych, 300 powiatowych związków cechów, 14 izb rzemieślniczych. W 1952 roku został wprowadzony obowiązek gromadzenia i przekazywania do Centralnego Urzędu Planowania wszystkich wiadomości i danych statystycznych dotyczących rzemiosła oraz obowiązek realizowania ustalonych dla rzemiosła planów. Nadzór nad działalnością ZIR sprawował Minister Przemysłu i Handlu.

W 1956 Sejm uchwalił ustawę o izbach rzemieślniczych i Związku Izb Rzemieślniczych, dzięki której rzemieślnicy uzyskali prawo do wyłaniania swych władz w wyborach. Pierwsze wybory władz cechów, izb rzemieślniczych i ZIR odbyły się w 1957 roku.

Porównując statuty ZIR z okresu przed II wojną światową i statuty powojenne można zauważyć, iż w okresie przedwojennym głównym statutowym zadaniem ZIR było reprezentowanie wobec władzy państwowej interesów, w tym głównie interesów gospodarczych rzemiosła jako odrębnej grupy społeczno – zawodowej, a także rozwijanie oświaty zawodowej. ZIR miało ustawowo zagwarantowane prawo zgłaszania w tym obszarze propozycji i wniosków, a także prawo opiniowania aktów prawnych, mających znaczenie dla rzemiosła.

W statutach ZIR z okresu 1948-1972 te uprawnienia zanikły, ustępując miejsca obowiązkom wobec władzy państwowej. Ważnym, merytorycznym zadaniem statutowym ZIR pozostało rozwijanie oświaty zawodowej w rzemiośle.

W wyniku przemian ustrojowych, w 1989 roku uchwalono ustawę o rzemiośle, która zastąpiła ustawę o wykonywaniu i organizacji rzemiosła. Nowa ustawa zmieniła także nazwę ZIR na obecną – Związek Rzemiosła Polskiego. Związek zgodnie z ustawą uzyskał statut organizacji samorządu zawodowego rzemiosła i związku pracodawców. W myśl nowej ustawy zadaniem Związki było zapewnienie zrzeszonym w nim na zasadach dobrowolności organizacjom pomocy w realizacji zadań statutowych, rozwijanie działalności społeczno – zawodowej oraz reprezentowanie interesów rzemiosła w kraju i za granicą. Z katalogu szczegółowych kompetencji i obowiązków ZRP znikły przepisy o konieczności dostosowywania działalności rzemiosła do narodowych planów gospodarczych, a także wszelkie uprawnienia władcze w stosunku do zrzeszonych organizacji i rzemieślników.

Wzmocnieniu uległy zadania z zakresu oświaty zawodowej. Związek uzyskał prawo uczestniczenia w realizacji zadań państwa z zakresu oświaty zawodowej i wychowania w celu zapewnienia zakwalifikowanych kadr dla rzemiosła i całej gospodarki oraz uprawnienie do ustalenia – w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej – nie tylko zasad i powoływania komisji egzaminacyjnych, lecz także sposobu przeprowadzania egzaminów, ustalania wzorów dyplomów i świadectw oraz zasad nauki w zakładach rzemieślniczych. Nowym obowiązkiem stało się propagowanie zasad etyki zawodowej i rzetelnego wykonywania zawodu.

W roku 1999 do zadań statutowych ZRP dodano "podejmowanie wszelkich działań, mających na celu przygotowanie małych i średnich przedsiębiorstw oraz ich organizacji do funkcjonowania w warunkach globalizacji obrotu towarowego ze szczególnym uwzględnieniem jednolitego Rynku Europejskiego"

W 2001 roku zdania statutowe zmieniły się na skutek nowelizacji ustawy o rzemiośle oraz uchwalenia ustawy o Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego, sankcjonującej ZRP jako reprezentatywną organizację pracodawców.

Współczesność

Od roku 2002 ZRP jako jedna z czterech organizacji pracodawców w Polsce jest członkiem Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych, a od 2003 członkiem Rady Przedsiębiorczości, w której skład wchodzi 11 czołowych organizacji gospodarczych kraju.

Do podstawowych zadań Związku Rzemiosła Polskiego należy w szczególności:

  • reprezentowanie interesów rzemiosła i zrzeszonych w Związku organizacji, wobec organów władzy i administracji, sądów oraz organizacji społecznych i gospodarczych w kraju i za granicą,
  • prowadzenie i rozwijanie działalności społeczno-zawodowej, socjalnej i gospodarczej, w sposób zapewniający integralność rzemiosła,
  • pomoc zrzeszonym w Związku organizacjom rzemiosła i małej przedsiębiorczości w zakresie realizacji zadań statutowych,
  • podejmowanie inicjatyw legislacyjnych dotyczących rzemiosła i małej przedsiębiorczości,
  • uczestniczenie w realizacji zadań w zakresie oświaty i wychowania w celu zapewnienia wykwalifikowanych kadr dla rzemiosła i małej przedsiębiorczości oraz dla gospodarki narodowej,
  • propagowanie zasad etyki zawodowej i rzetelnego wykonywania zawodu,
  • upowszechnianie dorobku polskiego rzemiosła i małej przedsiębiorczości i jego roli społeczno-gospodarczej,
  • podejmowanie wszelkich działań, mających na celu przygotowanie małych i średnich przedsiębiorstw oraz ich organizacji do funkcjonowania w warunkach globalizacji obrotu towarowego, ze szczególnym uwzględnieniem jednolitego Rynku Europejskiego.

Przedstawiciele Związku Rzemiosła Polskiego uczestniczą w pracach m.in.:

  • Trójstronnej Komisja ds. Społeczno-Gospodarczych i jej zespołach ds.: prawa pracy i układów zbiorowych, ubezpieczeń społecznych, polityki gospodarczej i rynku pracy, budżetu, wynagrodzeń i świadczeń socjalnych, rozwoju dialogu społecznego, usług publicznych, ochrony zdrowia, funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, współpracy z Międzynarodową Organizacją Pracy, Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej, budownictwa, zespole Konsultacyjnym przy Prezydium TK ds. UE
  • Rady Fundacji Polskiego Godła Promocyjnego "Teraz Polska"
  • Komitecie Europejski Fundusz Społeczny
  • Krajowej Rady Spółdzielczej
  • Rady Ubezpieczonych
  • Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
  • Rady Ochrony Pracy
  • Naczelnej Rady Zatrudnienia – organ doradczy Ministra Pracy
  • Ogólnopolskiej Rady Technicznej
  • Rady Nadzorczej Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości
  • Rady Statystyki przy Prezesie Rady Ministrów.
  • Rady Gospodarki Żywnościowej przy Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi
  • Krajowej Rady Konsultacyjnej ds. Osób Niepełnosprawnych przy Pełnomocniku do Spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej
  • Radzy Nadzorczej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
  • Komitetów Monitorujących i sterujące sektorowymi programami operacyjnymi, programami rozwoju regionalnego, Inicjatywą wspólnotową Equal i innymi

Oświata zawodowa

Zadaniem ZRP, które wyróżnia je spośród innych organizacji pracodawców w Polsce jest nadzór nad organizacją oraz egzaminowaniem uczniów szkolących się w rzemiośle.

Rzemiosło dysponuje własnym, niezależnym systemem nadawania tytułów kwalifikacyjnych – czeladnika i mistrza – funkcjonującym na podstawie ustawy o rzemiośle. Obecnie kwalifikacje w firmach rzemieślniczych zdobywa ok. 90 tys. uczniów – młodocianych pracowników. W ciągu roku świadectwa czeladnicze uzyskuje blisko 48 tys. osób, a dyplomy mistrzowskie ponad 4 tys.

W ok. 1000 komisjach egzaminacyjnych zasiada kilka tysięcy specjalistów: mistrzów rzemieślników, inżynierów, techników i nauczycieli zawodu.

Nauka zawodu składa się z dwóch integralnych, równolegle realizowanych części; praktycznej zorganizowanej w zakładzie rzemieślniczym i teoretycznej zorganizowanej w szkole zawodowej lub na kursach dokształcających.

Rada Branżowa

W 2003 roku powołano w ramach ZRP Radę Branżową Rzemiosła Polskiego – nieformalne, kolegialne ciało opiniodawczo-doradczym Zarządu ZRP, której celem jest działanie na rzecz rozwoju i ochrony interesów branż W jej skład wchodzą:

  • Ogólnopolskie Stowarzyszenie Firm Tynkarskich
  • Ogólnopolska Komisja Branżowa Fotografów ZRP
  • Ogólnopolska Komisja Fryzjersko-Kosmetyczna ZRP
  • Ogólnopolska Komisja Rzemiosł Motoryzacyjnych ZRP
  • Ogólnopolska Komisja Jubilersko-Złotnicza ZRP
  • Ogólnopolska Komisja Rzemiosł Budowlanych i Producentów Materiałów
  • Ogólnopolska Komisja Bioenergoterapeutów i Radiestetów ZRP
  • Stowarzyszenie Rzeźników i Wędliniarzy RP
  • Stowarzyszenie Młynarzy RP
  • Polska Korporacja Techniki Sanitarnej, Grzewczej, Gazowej i Klimatyzacji
  • Stowarzyszenie Stolarzy Polskich
  • Stowarzyszenie Rzemieślników Piekarstwa RP
  • Ogólnopolskie Stowarzyszenie Parkieciarzy
  • Polskie Stowarzyszenie Dekarzy
  • Stowarzyszenie Fotografów, Przedsiębiorców Branży Fotograficznej RP
  • Federacja Stowarzyszeń Radiestezyjnych
  • Ogólnopolska Komisja Rzemiosł Artystycznych ZRP
  • Polskie Zrzeszenie Płytkarzy – porozumienie z ZRP

Działalność międzynarodowa

Związek Rzemiosła Polskiego jest członkiem następujących organizacji międzynarodowych:

  • Europejskiej Unii Rzemiosła oraz Małych i Średnich Przedsiębiorstw (UEAPME)
  • Europejskiej Konferencji Budowlanej (EBC)
  • Europejskiego Zrzeszenia Rzemiosła oraz Małych i Średnich Przedsiębiorstw dla Normalizacji (NORMAPME)
  • Parlamentu Hanzeatyckiego

ZRP uczestniczy również w pracach wielu gremiów zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym:

Gremia doradcze działające na szczeblu wspólnotowym:

  • Europejski Komitet Ekonomiczno – Społeczny (EKES)
  • Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (CEDEFOP)
  • Komitet Europejskiego Funduszu Społecznego
  • Komitet Doradczy ds. Kształcenia Zawodowego (ACVT)
  • Komitet Doradczy ds. Swobodnego Przepływu Pracowników
  • Grupa robocza ad hoc oraz Komitet Zarządzający ds. Programu Ramowego na Rzecz Konkurencyjności i Innowacji (CIP)

Gremia doradcze działające na szczeblu krajowym:

  • Zespół Konsultacyjny ds. Unii Europejskiej przy Prezydium Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych

Instytucje europejskiego dialogu społecznego:

  • Komitet Dialogu Społecznego

Inne gremia:

  • Euro Team
  • Europe Direct

Konkursy i odznaczenia

  • nadawane przez związek
    • Związek Rzemiosła Polskiego jest mecenasem kultury i fundatorem Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta przyznawanej od 1994 roku we współpracy ze Stowarzyszeniem Pisarzy Polskich i Związkiem Literatów Polskich wybitnym pisarzom.
    • Od 1998 roku ZRP przyznaje również najwyższe i najważniejsze odznaczenie rzemieślnicze Szablę Kilińskiego
    • Ponadto ZRP nadaje m.in.: Medale im. Jana Kilińskiego - zasłużonym rzemieślnikom oraz Odznaczenia za szkolenie uczniów w rzemiośle – nauczycielom zawodu, wykazującym się szczególną aktywnością w dziedzinie szkolenia.
    • Wspólnie z redakcją miesięcznika "Mała Firma" oraz we współpracy z Naczelną Radą Zrzeszeń Handlu i Usług, Związek Rzemiosła Polskiego przyznaje ponadto doroczną nagrodę gospodarczą pod nazwą Konkurs o Złoty i Platynowy Laur dla najaktywniejszych rzemieślników, kupców i przedsiębiorców z sektora MŚP.
  • otrzymane
    • Odznaka Honorowa za Zasługi dla Ochrony Pracy – 2008.

Akty prawne

  • ustawa z dnia 22.03.1989 r. o rzemiośle, znowelizowanej ustawą z dnia 26.07.2001 r.
  • ustawa z dnia 6 września 2001 roku, która usankcjonowała status organizacji samorządu rzemiosła wszystkich szczebli, jako organizacji samorządu gospodarczego
  • ustawa z dnia 6 lipca 2001 roku o Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego, która nadała Związkowi status partnera dialogu społecznego.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu