Zasłonak fioletowy [historia i autorzy]

Zasłonak fioletowy (Cortinarius violaceus (L.) Gray) – gatunek grzybów z rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Po raz pierwszy gatunek ten opisany był przez Karola Linneusza. Nazwę polską podał Andrzej Nespiak w 1975. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako tabakierka, tłuściocha, tłustocha. Synonimy łacińskie:.

  • Agaricus violaceus L. 1753
  • Agaricus violaceus var. elegans Pers. 1800
  • Agaricus violaceus var. opacus Pers. 1800
  • Agaricus violaceus L. 1753 var. violaceus
  • Amanita araneosa var. violaceus (L.) Lam. 1783
  • Cortinarius violaceus (L.) Gray 1821 subsp. violaceus
  • Cortinarius violaceus (L.) Gray 1821 var. violaceus
  • Gomphos violaceus (L.) Kuntze 1898
  • Inoloma violaceum (L.) Wünsche 1877

Morfologia

Kapelusz

Średnica przeciętnie od 4 do 15 cm< Młode egzemplarze mają owocniki o intensywnej, niebieskofioletowej barwie z lekko metalicznym połyskiem. U starszych egzemplarzy kolor brązowy z fioletowym odcieniem. Powierzchnia ziarnista, sucha, aksamitna. Kształt półkolisty do płaskiego u starszych.

Blaszki

Rozstaw dość mocno zróżnicowany w tym gatunku, od rzadkiego do umiarkowanie gęstego, szerokie i szeroko przyrośnięte, barwy od fioletowej u młodych osobników, poprzez fioletowobrązową do ciemnobrązowej u starszych. Ostrza blaszek pokryte kosmkami (dostrzec to można tylko pod lupą).

Trzon

Wysokość 8-12 cm, grubość 1-3 cm. Kształt pałkowaty z wyraźnie zgrubiałą podstawą (osiąga grubość ok. 4 cm). U młodych okazów pełny, u starszych pusty wewnątrz. Powierzchnia łuskowata, ciemnofioletowa, a podczas suchej pogody niemal czarna. U młodych okazów otoczony jest zasnówka, która jednak szybko zanika.

Miąższ

Barwa od jasno- do ciemnofioletowej, o łagodnym smaku i cedrowym zapachu. Zasada barwi miąższ na czerwono, kwas na zielonkawo.

Wysyp zarodników

Brązowy. Zarodniki migdałowatte lub elipsoidalne, drobno brodawkowate, o średnicy 11,5-13,5 × 7-9 µm. Cystydy (cheilocystydy) duże, z fioletową treścią, co wśród zasłonaków jest cechą charakterystyczną tylko dla tego gatunku.

Występowanie

Występuje w Ameryce Północnej, środkowej i Europie oraz w Australii i Nowej Zelandii. Rośnie na ziemi w lasach liściastych i mieszanych, pojedynczo lub w niewielkich grupach w okresie letnio-jesiennym (od sierpnia do października). Rośnie głównie pod bukami, brzozami, na glebach kwaśnych lub zasadowych. Spotykany jest głównie w górach. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – narażony na wyginięcie. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Niemczech, Danii, Anglii, Holandii.

Znaczenie

Grzyb mikoryzowy. Nie jest trujący, jest jednak mało smaczny, a po ugotowaniu staje się gorzkawy. W Polsce uważany jest za grzyb niejadalny. Ze względu na rzadkość występowania zasługuje na ochronę, na Słowacji jest gatunkiem chronionym.

Gatunki podobne

  • zasłonak wonny (Cortinarius traganus), który ma blaszki ochrowe, później rdzawobrązowe, miąższ szafranowoochrowy i nieprzyjemny zapach acetylenu.
  • Cortinarius hercynicus (Pers.) M.M. Moser, czasami uważany za podgatunek zasłonaka fioletowego. Występuje pod świerkami i sosnami, ma szersze zarodniki.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu