Załamek P [historia i autorzy]

Załamek P – w terminologii medycznej określenie fragmentu zapisu elektrokardiograficznego odpowiadającego depolaryzacji przedsionków serca. W warunkach prawidłowych załamek P występuje na schemacie zapisu elektrokardiograficznego przed zespołem QRS, od którego oddzielony jest odcinkiem PQ. Prawidłowo czas trwania depolaryzacji obrazowanej załamkiem P jest mniejszy niż 0,12 s, a jego amplituda nie przekracza 3 mm w odprowadzeniach przedsercowych. Załamek ma zazwyczaj wychylenie dodatnie we wszystkich odprowadzeniach, z wyjątkiem aVR, gdzie fizjologicznie powinien być ujemny. Zaburzenia w obrębie kształtu lub występowania załamka P świadczą o dysfunkcji w obrębie układu bodźcotwórczego lub mięśniówki przedsionków. Jednym z najczęstszych zaburzeń rytmu prowadzącym do zmiany morfologii załamków P jest migotanie przedsionków. W zapisie EKG nie występują wtedy załamki P, obserwujemy nieregularne, zmiennokształtne wychylenia linii izoelektrycznej zwane falą f.

Fizjologia

Fala pobudzenia rozpoczyna się w węźle zatokowo-przedsionkowym (węzeł SA), którego depolaryzacja nie wywołuje jednak zmian w EKG. Załamek P jest wyrazem depolaryzacji mięśniówki przedsionków, która szerzy się promieniście z węzła SA. Fala depolaryzacyjna dociera do najdalej położonych fragmentów mięśniówki w czasie około 80 ms. Fala pobudzenia jest przewodzona zazwyczaj w kierunku większości elektrod aparatu (wektor siły elektromotorycznej jest skierowany ku dołowi i w lewo), stąd dodatnie wychylenie załamków w tych odprowadzeniach. Jedynie w przypadku aVR kierunek przepływu jest przeciwny (elektroda aVR umieszczona jest na prawej ręce), dlatego zwykle załamek P w tym odprowadzeniu ma amplitudę ujemną. Ramię wstępujące załamka odpowiada pobudzeniu prawego przedsionka, a część zstępująca – lewego.

Depolaryzacja całości mięśniówki przedsionków zajmuje około 80 ms, stąd czas trwania załamka P w zapisie EKG również wynosi przeciętnie około 80 ms.

Mniejsze wychylenie załamków P w stosunku do zespołów QRS wynika z różnej masy mięśniówki przedsionków i komór. Powstające napięcia są odpowiednio niższe.

Repolaryzacja przedsionków jest niewidoczna w zapisie EKG, gdyż występuje w trakcie czasu trwania depolaryzacji komór, co w EKG odpowiada załamkom QRS. Ewentualne wychylenia linii izoelektrycznej są całkowicie schowane w QRS-ach. Repolaryzacja rozpoczyna się od miejsca pierwszego pobudzenia, to jest od okolic węzła przedsionkowo-komorowego. Przebiega w tym samym kierunku co depolaryzacja, ale wektor siły elektromotorycznej jest skierowany ku górze i na prawo, czyli w kierunku przeciwnym.

Warunki prawidłowe

W warunkach prawidłowych załamek P jest dodatni w odprowadzeniach:

  • I
  • II
  • aVF
  • V3-V6

Zwykle dodatni w:

  • III (rzadko płaski, dwufazowy lub ujemny)
  • V2 (rzadko dwufazowy lub ujemny)

Ujemny:

  • aVR

W odprowadzeniu aVL jest przeważnie płaski (może być również w linii izoelektrycznej lub dodatni), a w V1 zmienny (może był ujemny, dodatni, płaski lub dwufazowy).

Czas trwania prawidłowego załamka P wynosi zwykle mniej niż 0,12 s (zwykle 0,04-0,11 s), a amplituda jest nie wyższa niż 2,5 mm (0,25 mV) w odprowadzeniach kończynowych i 3 mm (0,3 mV) w odprowadzeniach przedsercowych.

Prawidłowy kąt nachylenia osi elektrycznej w płaszczyźnie czołowej mieści się w zakresie 0° do +70° (zwykle wynosi około +60°).

Cechą prawidłowego rytmu zatokowego jest obecność załamków P przed każdym zespołem QRS oraz występowanie dodatnich załamków w odprowadzeniach I i II i ujemnego w odprowadzeniu aVR.

Załamki P występują w regularnych od siebie odstępach. Jedyną niepatologiczną sytuacją, w której dochodzi do niemiarowości w zakresie załamków P jest niemiarowość zatokowa.

Załamki P mogą mieć silnie szpiczasty kształt u wytrenowanych sportowców.

Nieprawidłowości w obrębie załamków P mogą wynikać z czynników pozasercowych, takich jak współistniejące drżenie mięśniowe, czy też błędów wynikających z niewłaściwie przeprowadzonego badania, np. nieprawidłowe podłączenie elektrod.

Patologia

Załamek
Opis
Występowanie
Morfologia
Niska amplituda załamków Płaskie załamki o niewielkiej dodatniej amplitudzie w stosunku do linii izoelektrycznej (może to być wariant normy).
  • zwiększona aktywność układu przywspółczulnego
  • przemieszczenie rozrusznika z górnej części węzła zatokowo-przedsionkowego do jego części dolnej lub do niższych części układu bodźcotwórczego znajdujących się w obrębie prawego przedsionka
Wysoka amplituda załamków Wysokie załamki P, ale o amplitudzie nieprzekraczającej wartości prawidłowych (może to być wariant normy).
  • zwiększona aktywność układu współczulnego
P pulmonale Wysokie, kończyste załamki P o amplitudzie przekraczającej 2,5 mm w II, III, aVF. Ujemne załamki P w aVL.
  • przerost prawego przedsionka
P mitrale Szerokie, dwuszczytowe załamki P w I i II. Dwufazowy załamek P w V1 o przewadze fazy ujemnej.
  • przerost lewego przedsionka
  • zaburzenia przewodnictwa śródkomorowego
Ujemne załamki P w I W warunkach prawidłowych załamki P w I są dodatnie.
  • rytm lewego przedsionka
  • znaczny przerost prawego przedsionka
  • nieprawidłowe położenie serca w klatce piersiowej (dekstrokardia)
Ujemne załamki P w II, III, aVF W warunkach prawidłowych załamki P w II, III i aVF są dodatnie.
  • wsteczna depolaryzacja z dolnych partii układu bodźcotwórczego serca (ektopowe ośrodki w dolnych częściach przedsionków, łącze przedsionkowo-komorowe, komory)
Zazębiony załamek P Zazębienie na ramieniu zstępującym załamka.
  • zaburzenia przewodnictwa w obrębie przedsionków
Fala f Brak załamków P w zapisie. Występują drobne, nieregularne drgania linii izoelektrycznej.
  • migotanie przedsionków
Fala F Brak załamków P w zapisie. Występują większe niż w przypadku fali f, regularne drgania linii izoelektrycznej.
  • trzepotanie przedsionków
Brak załamków P Załamki P nie występują. Brak fali charakterystycznych dla migotania/trzepotania przedsionków.
  • zahamowanie zatokowe
  • blok zatokowo-przedsionkowy
  • może występować w hiperkaliemii
Rzekomy brak załamków P W zapisie EKG brak załamków P. Są zawarte w zespole QRS obecnego pobudzenia lub w załamku T pobudzenia poprzedniego.
  • rytm z łącza przedsionkowo-komorowego
  • częstoskurcz przedsionkowy
  • blok przedsionkowo-komorowy I°
  • częstoskurcz komorowy
Załamki P różnokształtne Załamki P o różnej morfologii w pojedynczym zapisie EKG.
  • nadkomorowy, wędrujący rozrusznik
Zmieniony kształt załamka P Występowanie załamków P o zmienionym kształcie w porównaniu do załamków zatokowych.
  • dodatkowe pobudzenia przedsionkowe

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu