Wysiękowe zapalenie ucha środkowego [historia i autorzy]

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego (łac. otitis media secretoria, ang. otitis media with effusion, OME, serous/secretory otitis media, SOM) – proces polegający na gromadzeniu się jałowego płynu w jamie bębenkowej. Wysiękowe zapalenie powstaje przy zachowanej błonie bębenkowej (brak perforacji).

Spis treści

Etiologia

Zapalenie wysiękowe występuje głównie u dzieci do 10 roku życia, ale może zdarzać się także u dorosłych. Częściej spotyka się je u chłopców, wśród rasy białej oraz u osób z rozszczepem podniebienia. Do najczęstszych przyczyn zapalenia wysiękowego należą:

  • zakażenia górnych dróg oddechowych
  • przerost migdałka gardłowego
  • stan po przebytym ostrym zapaleniu ucha środkowego- u 10% dzieci podczas leczenia ostrego zapalenia ucha może dochodzić do wyjałowienia wysięku przez antybiotyki a jałowy płyn może utrzymywać się nawet do 3 miesięcy
  • alergia
  • hipotyreoza
  • guzy części nosowej gardła
  • zmiany bliznowate i włóknienie w okolicy ujścia gardłowego trąbki słuchowej, często jako skutek radioterapii
  • uraz ciśnieniowy

Patofizjologia

Najczęstszym patomechanizmem wysiękowego zapalenia ucha jest obturacja ujścia gardłowego trąbki słuchowej. Z tego względu do jego powstania dochodzi w przypadku patologii części nosowej gardła. Przewlekle utrzymująca się niedrożność trąbki (na skutek zamknięcia ujścia gardłowego) powoduje podciśnienie w jamie bębenkowej, które doprowadza do powstania przesięku z kapilar wyściółki (błony śluzowej) jamy bębenkowej. Płyn w jamie bębenkowej w przypadku podciśnienia może też powstawać na skutek zmian przepuszczalności naczyń wyściółki. Podciśnienie w uchu środkowym prowadzi stopniowo do metaplazji nabłonka wyścielającego jamę bębenkową. W nowym nabłonku pojawiają się liczne komórki kubkowe, które produkują gęsty śluz. W konsekwencji w jamie bębenkowej powstaje gęsta wydzielina. Z tego względu jedną z angielskich nazw wysiękowego zapalenia ucha środkowego jest glue ear. Oprócz tego wyjałowienie wysięku po ostrym zapaleniu ucha środkowego także powoduje powstawanie przewlekłej postaci zapalenia wysiękowego.

Objawy

Można podzielić w zależności od typu zapalenia wysiękowego. W postaci ostrej dominują:

  • ból ucha
  • niedosłuch typu przewodzeniowego
  • uczucie "przelewania" w uchu

Postać przewlekła charakteryzuje jedynie występowanie niedosłuchu typu przewodzeniowego (rzadko mieszanego) oraz niekiedy szum lub zawroty głowy.

Diagnostyka i rozpoznanie

Opierają sie na wywiadzie, który u dziecka sugeruje najczęściej przerost migdałka gardłowego. U dorosłych zapalenie wysiękowe występuje rzadko i jego stwierdzenie zawsze powinno skłonić do przeprowadzenia diagnostyki w kierunku nowotworów części nosowej gardła. Diagnostyka wysiękowego zapalenia ucha środkowego opiera się na badaniu otoskopowym, w którym stwierdzamy:

  • miodowe lub żółtawe zabarwienie błony bębenkowej niekiedy z widocznym poziomem płynu za błoną i pęcherzykami powietrza
  • wciągnięcie i nastrzyk (poszerzenie kapilar) błony bębenkowej
  • pogrubienie błony bębenkowej z nastrzykiem młoteczkowym (poszerzenie naczyń wzdłuż rękojeści młoteczka

Ponadto w badaniu pneumootoskopowym stwierdza się brak ruchomości błony bębenkowej. Do diagnostyki wysiękowego zapalenia ucha środkowego służą także badania audiologiczne:

  • audiometria tonalna, w której stwierdza się niedosłuch typu przewodzeniowego
  • badanie tympanometryczne, która potwierdza brak ruchomości błony bębenkowej
  • badanie odruchów z mięśnia strzemiączkowego- brak odruchów w przypadku zapalenia wysiękowego

Leczenie

Jest zawsze przyczynowe (na przykład adenotomia przy powiększeniu migdałka gardłowego). Ponadto podaje się leki przeciwzapalne, leki mukolityczne, udrożniające trąbkę słuchową leki α-mimetyczne, leki antyhistaminowe, niekiedy antybiotykoterapia. Przy braku poprawy w badaniu tympanometrycznym zwykle po 3 miesiącach proponuje się leczenie zabiegowe: paracentezę. Często podczas zabiegu do błony bębenkowej wkłada się specjalne dreniki wentylacyjne (pistony), które umożliwiają odpływ wydzieliny i wyrównanie ciśnienia po obu stronach błony bębenkowej.

Rokowanie

W przypadku wdrożenia właściwego leczenia jest pomyślne. Jeżeli nie zostaną ustalone prawidłowo wskazania do wykonania paracentezy, może dojść do atrofii i wciągnięcia błony bębenkowej- atelektazja, lub powstania zrostów w jamie bębenkowej (zrostowe zapalenie ucha środkowego).

Przypisy

Otorynolaryngologia praktyczna – podręcznik dla studentów i lekarzy. Tom I. red. G. Janczewki. wyd. Via Medica. Gdańsk 2005. ISBN 83-89861-31-3

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu