Tramwaje w Warszawie [historia i autorzy]

Tramwaje w Warszawie – system komunikacji tramwajowej działający, jako jeden z elementów komunikacji miejskiej, w Warszawie. Pierwsza linia tramwaju konnego została uruchomiona w 1866, zaś obecnie eksploatacją sieci tramwajowej oraz świadczeniem usług przewozowych zajmują się Tramwaje Warszawskie Sp. z o.o., wydzielone 1 marca 1994 z Miejskich Zakładów Komunikacyjnych (MZK)

28 września 2011 r. Tramwaje Warszawskie posiadały 837 wagonów tramwajowych. Całkowita długość torów w kwietniu 2010 wynosiła 276,5 km toru pojedynczego, w tym 241,0 km toru pojedynczego eksploatowanych w ruchu osobowym. Planowana jest dalsza rozbudowa sieci o kolejne trasy zarówno w samej Warszawie, jak i poza nią.

Spis treści

Historia

Tramwaje konne

Historia warszawskich tramwajów zaczęła się 11 grudnia 1866, wraz z otwarciem 6-kilometrowej linii tramwajów konnych łączącej Dworzec Wiedeński z Dworcem Petersburskim (obecnym Dworcem Wileńskim) oraz nowo zbudowanym Dworcem Terespolskim (Dworcem Wschodnim). Linia została wybudowana przez Główne Towarzystwo Rosyjskich Dróg Żelaznych by obejść restrykcje nałożone przez władze zaborcze które nie zezwalały na wybudowanie mostu kolejowego przez Wisłę. Trasa prowadziła przez ul. Marszałkowską, ul. Królewską (z odgałęzieniem od placu Grzybowskiego), Krakowskim Przedmieściem, plac Zamkowy, most Kierbedzia do ul. Targowej z odgałęzieniami w ul. Kijowskiej i do portu przeładunkowego nad Wisłą. Oprócz przewozu towarów oraz podróżnych między dworcami GTRDŻ obsługiwało również tramwaje miejskie jeżdżące na trasie Dworzec Wiedeński – Kościół św. Anny.

W latach 70. magistrat postanowił stworzyć własną sieć tramwajową i w 1881 wybudowana została przez belgijskiego przedsiębiorcę pierwsza miejska linia tramwajowa, od początku przeznaczona do przewozu pasażerów po mieście, biegnąca ul. Nalewki-ul. Świętojerską-ul. Długą-ul. Wąską-Podwalem-Krakowskim Przedmieściem (na odcinku Królewska – Nowy Zjazd obok tramwaju kolejowego)-Nowym Światem-Al. Ujazdowskimi-Bagatelą do Rogatek Mokotowskich. Cała trasa, oddana do użytku 18 października 1881, była jednotorowa, a tramwaje kursowały na niej w godzinach 7.30 – 22.00. 1 listopada 1881 linię wydłużono o odcinek Muranów – Powązki (przez ul. Dziką). Miesiąc później otworzono odcinek w ul. Bielańskiej (miedzy Nalewkami a pl. Teatralnym), a w 1882r. tory na ul. Senatorskiej.

W następnych latach Towarzystwo Belgijskie „Societe Generale de Tramways Varsoviens” rozwijało swoją sieć, m.in. w 1882 przejęło tramwaj kolejowy, który utracił pierwotne znaczenie po wybudowaniu w 1875 kolei obwodowej wraz z mostem przy Cytadeli. W 1883 wprowadzono projekt reorganizacji stworzony przez Władysława T. Kisiel-Kiślańskiego, a sam pomysłodawca został prezesem tramwajów konnych do czasu ich przejęcia przez miasto (w 1898). Pod koniec 1883 sieć tramwajowa w Warszawie miała 22 km długości i 80 tramwajów obsługujących 11 linii. W latach 1886-1890 powstała trasa w Al. Jerozolimskich między ul. Marszałkowską a Nowym Światem. W 1899 cała sieć, licząca już 30 km i 234 tramwajów obsługujących 17 linii, została wykupiona przez miasto. Prezesem tramwajów konnych został łódzki aptekarz Maurycy Spokorny. W 1908 miasto powierzyło firmie „Siemens & Halske” zastąpienie trakcji konnej tramwajem elektrycznym, kierownictwo tej operacji powierzono prezesowi Spokornemu (który przez kolejne osiem lat pełnił funkcję prezesa tramwajów elektrycznych).

Tramwaje elektryczne

7 lutego 1908 uruchomiono Elektrownię Tramwajów Miejskich, a 26 marca 1908 o godz. 9.35 wyruszył pierwszy tramwaj elektryczny na trasie pl. Krasińskich – pl. Unii Lubelskiej.

24 lipca 1919 Zarząd Miejski powołał przedsiębiorstwo Tramwaje Miejskie m.st. Warszawy. 31 grudnia 1921 uruchomiono pierwszą linię nocną na trasie pl. Zbawiciela – pl. Teatralny. W marcu 1925 otworzono remizę „Praga” przy ul. Kawęczyńskiej.

W okresie od września do 18 października 1939 linie tramwajowe nie kursowały z powodu zniszczeń wojennych. 1 lipca 1941 utworzono przedsiębiorstwo „Städtische Verkehrsbetriebe Warschau”, które zajęło się eksploatacją linii tramwajowych. Od 1 sierpnia 1944 tramwaje faktycznie nie kursowały.

Okres powojenny

W 1939 roku tabor tramwajowy wynosił 710 wozów tramwajowych, z których wojnę przetrwało niemal 200. Przed wybuchem powstania warszawskiego było w ruchu 186 wozów tramwajowych dla obsługi około miliona pasażerów. Spowodowane było to zarówno zniszczeniami wojennymi, brakiem części zamiennych, jak i polityką okupanta. W trakcie powstania zniszczono lub wywieziono 590 wozów tramwajowych, rozebrano całą sieć trakcyjną, zniszczono 3 podstacje, elektrownię, 5 zajezdni, warsztaty, a tory uszkodzono w ponad 300 miejscach.

20 czerwca 1945 uruchomiono pierwszą po wojnie linie tramwajową nr „1” łączącą Kawęczyńską z Wiatraczną i do sierpnia kursowało już 5 linii. We wrześniu tego samego roku po uruchomieniu podstacji na Szczęśliwicach ruszyła pierwsza po lewobrzeżnej stronie miasta linia tramwajowa na Ochocie pomiędzy Okęciem a Pl. Starynkiewicza, a do końca roku dalszych pięć.

Od 1945 rozpoczęło się przekuwanie torów tramwajowych z 1525 na 1435 mm, co związane było z tym, że nowe tramwaje dla Warszawy pochodziły z Berlina (67 sztuk) i Wrocławia (60 sztuk) i różniły się rozstawem od dotychczas użytkowanych. Prace rozpoczęto od peryferiów miasta (Mokotów, Boernerowo, Koło, Żoliborz) i modernizacja trwała 3 lata.

W tym okresie uruchomiono wtedy zajezdnię „Żoliborz” z remizą przy ul. Słowackiego. 18 maja 1948 zlikwidowano zajezdnię „Rakowiec”. 10 września 1955 uruchomiono zajezdnię „Mokotów” oraz zlikwidowano zajezdnię „Puławska”. 30 czerwca 1963 uruchomiono zajezdnię „Północ” oraz zlikwidowano zajezdnię „Żoliborz”.

Tramwaje w Warszawie w okresie upowszechnienia transportu samochodowego podległy stopniowej likwidacji. 11 września 1973 została zlikwidowana linia tramwajowa do Wilanowa biegnąca ulicami: Goworka, Spacerową, Gagarina i Czerniakowską. Był to trzeci szlak miejskiego transportu szynowego biegnący w to miejsce – po wojnie nie odbudowano szerokotorowej trasy tramwajowej prowadzącego do Wilanowa z Placu Trzech Krzyży, który z kolei zastąpił linię kolejki grójeckiej.

Obowiązujące studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przewiduje budowę tramwaju do Wilanowa, ale nie Wisłostradą, lecz w ciągu ulic Belwederska – Sobieskiego – al. Rzeczypospolitej do nowej pętli w rejonie ul. Pałacowej. Byłaby to trzecia trasa tramwajowa do Wilanowa (i czwarta trasa szynowa), ale pierwsza w tym korytarzu.

W 1987 doszło w Warszawie, na skrzyżowaniu ulic Wolskiej i Młynarskiej do katastrofy tramwajowej, w której zginęło 7 osób oraz było wielu rannych.

Teraźniejszość

Do 1989 przetrwało w Warszawie zaledwie 28 linii. W latach 1980-2009 otwarto jedynie trzy odcinki tras tramwajowych, wszystkie związane z obecną dzielnicą Bemowo. 1 sierpnia 1992 roku otwarta została budowana przez 13 lat linia Cmentarz Wolski – Osiedle Górczewska, o długości ok. 4 km trasy dwutorowej. 1 marca 1994 z Miejskich Zakładów Komunikacyjnych wyłoniono spółkę zajmującą się prowadzeniem komunikacji tramwajowej na terenie miasta Warszawa, Tramwaje Warszawskie Sp. z o.o.

31 sierpnia 1997 otwarto linię tramwajową z Koła na Nowe Bemowo. Budowa obejmowała ok. 2 km nowej trasy dwutorowej, ok. 900 m drugiego toru na istniejącej trasie do Boernerowa oraz pętlę tramwajową „Nowe Bemowo” (wyposażoną w dwa tory peronowe i jeden tor odstawczy).

21 grudnia 2005 pierwszy raz po torach wzdłuż ul. Powstańców Śląskich i al. Reymonta pojechał tramwaj specjalnej linii „P”, zaś od 2 stycznia 2006 regularnie kursują po nich linie zwykłe. Jest to pierwsza trasa tramwajowa w Warszawie z zastosowanym torowiskiem trawiastym (na części odcinka) i bezwzględnym priorytetem w ruchu dla tramwajów, a także pierwsza inwestycja tramwajowa współfinansowana z funduszy Unii Europejskiej. Trasa liczy ok. 1,9 km długości, a w ramach jej budowy przebudowano pętlę Piaski oraz pętlę Nowe Bemowo (dodatkowy tor peronowy z wyjazdem w stronę północną).

Od 16 czerwca 2007 w związku z rozpoczęciem generalnego remontu torowiska zmieniła się organizacja ruchu tramwajowego w rejonie mostu Poniatowskiego i Alej Jerozolimskich. Utrudnienia z tym związane trwały do 1 października 2007. Remont był elementem projektu modernizacji trasy tramwajowej od pętli Banacha do pętli Gocławek, współfinansowanej ze środków Unii Europejskiej.

W dniu 26 marca 2008 Tramwaje Elektryczne obchodziły stulecie istnienia. W tym samym roku rozpoczęto modernizację trasy tramwajowej od pętli Cm. Wolski do Dworca Wileńskiego. W ramach prac wykonany m.in. został pierwszy odcinek torowiska z dopuszczonym ruchem liniowym autobusów (od placu Bankowego do ul. Jagiellońskiej). W ramach tych prac, w 2008, zamknięty był dla ruchu tramwajowego fragment ul. Wolskiej, natomiast w 2009 w związku z licznymi pracami na trasie W-Z przez dłuższy czas tramwaje nie kursowały na odcinku od placu Bankowego do Dworca Wileńskiego, a także czasowo na pobliskich odcinkach, w tym na trasach prostopadłych (ulice Marszałkowska-Andersa, aleja Jana Pawła II, ulica Okopowa-Towarowa), gdzie również wymiennie prowadzone były remonty.

W sierpniu 2010 ogłoszono przetarg na zaprojektowanie i budowę łącznika w ciągu ulicy Powstańców Śląskich od ul. Górczewskiej do Radiowej.

W fazie projektowania znajduje się odcinek trasy tramwajowej na Tarchominie wzdłuż ulic Projektowanej i Światowida; odcinek na Trasie Mostu Północnego został zbudowany w ramach przetargu prowadzonego przez Zarząd Miejskich Inwestycji Drogowych w Warszawie, jako jeden z elementów trasy mostowej. W dniu 21.01.2013 nastąpiło otwarcie pierwszego etapu trasy tramwajowej na Tarchomin. Uruchomiono obsługiwaną dwukierunkowymi tramwajami SWING Duo linię numer 2, kursującą między krańcami Metro Młociny i Stare Świdry.

Linie tramwajowe

Oznaczenia linii tramwajowych (stan na 6.06.2013)

Numer Przeznaczenie Uwagi
1 – 39 Linie zwykłe Kursują codziennie w godzinach od około 4.00 do około 0.30
40 – 49 Linie okresowe Kursują tylko w wybrane dni tygodnia i/lub godziny
50 – 69 Zakres wolny Dawniej zakres ten przeznaczony był dla trolejbusów
70 – 79 77 Linie zastępcze Linia Nocna Uruchamiane na specjalne okoliczności lub na czas remontów oraz wyłączeń z ruchu na danym odcinku komunikacji szynowej Na czas wakacji została uruchomiona linia nocna 77 kursująca w weekendy.
80 – 99 Zakres wolny
Cx Linie cmentarne Kursują jedynie w okresie dnia Wszystkich Świętych, zapewniając dojazd do stołecznych nekropolii

Uruchamiane są także linie specjalne obsługiwane taborem zabytkowym, np:
D na Dzień Dziecka
W na Wielkanoc, 1 Sierpnia
M na Mikołajki
T jako atrakcja turystyczna

Warszawskie linie tramwajowe (stan na 25.08.2014)

Numer Trasa Częstotliwość
(szczyt/poza szczytem/święto)
Schemat
1 ANNOPOL – Rembielińska – Matki Teresy z Kalkuty – Odrowąża – Starzyńskiego – most Gdański – Słomińskiego – Okopowa – Towarowa – Grójecka – Banacha – BANACHA 5-7/7-8/15 min
2 METRO MŁOCINY – Zgrupowania AK „Kampinos” – most Północny (Skłodowskiej-Curie) – STARE ŚWIDRY 10/–/– min
3 KAWĘCZYŃSKA-BAZYLIKA – Kawęczyńska – Kijowska – Targowa – Zamoyskiego – Grochowska – GOCŁAWEK 10/15/15 min
4 WYŚCIGI – Puławska – Marszałkowska – Andersa – Międzyparkowa – Słomińskiego – most Gdański – Starzyńskiego – Odrowąża – Matki Teresy z Kalkuty – Rembielińska – Annopol – ŻERAŃ WSCHODNI 10/15/15 min
6 KOŁO – Dywizjonu 303 – Radiowa – Powstańców Śląskich – Reymonta – Wólczyńska – Nocznickiego – Zgrupowania AK „Kampinos” – Marymoncka – Słowackiego – Mickiewicza – Międzyparkowa – Słomińskiego – most Gdański – Jagiellońska – RATUSZOWA-ZOO 10/15/15 min
7 P+R ALEJA KRAKOWSKA – al. Krakowska – Grójecka – Aleje Jerozolimskie – most Poniatowskiego – al. Poniatowskiego – al. Zieleniecka – Targowa – Kijowska – Kawęczyńska – KAWĘCZYŃSKA-BAZYLIKA 10/15/15 min
8 OS. GÓRCZEWSKA – Górczewska – Powstańców Śląskich – Połczyńska – Wolska – al. Solidarności – Towarowa – Aleje Jerozolimskie – most Poniatowskiego – al. Poniatowskiego – al. Zieleniecka – Zamoyskiego – Grochowska – WIATRACZNA 10/15/15 min
CM. WOLSKI – Wolska – al. Solidarności – Towarowa – Aleje Jerozolimskie – most Poniatowskiego – al. Poniatowskiego – al. Zieleniecka – Zamoyskiego – Grochowska – WIATRACZNA
9 P+R ALEJA KRAKOWSKA – al. Krakowska – Grójecka – Aleje Jerozolimskie – most Poniatowskiego – al. Poniatowskiego – al. Waszyngtona – Grochowska – GOCŁAWEK 5/7-8/7-8 min
10 OS. GÓRCZEWSKA – Górczewska – Powstańców Śląskich – Połczyńska – CM. WOLSKI - Wolska – al. Solidarności – al. Jana Pawła II – Chałubińskiego – al. Niepodległości – Nowowiejska – Marszałkowska – Puławska – WYŚCIGI 10/15/15 min
14 BANACHA – Banacha – Grójecka – Filtrowa – Krzywickiego – Nowowiejska – Marszałkowska – Puławska – METRO WILANOWSKA 10/15/15 min
15 MARYMONT-POTOK – Mickiewicza – Andersa – Marszałkowska – Nowowiejska – Krzywickiego – Filtrowa – Grójecka – al. Krakowska – P+R ALEJA KRAKOWSKA 10/15/15 min
17 METRO MŁOCINY – Zgrupowania AK „Kampinos” – Marymoncka – Słowackiego – Popiełuszki – al. Jana Pawła II – Chałubińskiego – al. Niepodległości – Rakowiecka – Boboli – Wołoska – Marynarska – SŁUŻEWIEC 7-8/15/15 min
METRO MARYMONT – Słowackiego – Popiełuszki – al. Jana Pawła II – Chałubińskiego – al. Niepodległości – Rakowiecka – Boboli – Wołoska – Marynarska – SŁUŻEWIEC 3-4/7-8/7-8 min
18 ŻERAŃ FSO – Jagiellońska – al. Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – al. Solidarności – Marszałkowska – Puławska – Woronicza – Marynarska – SŁUŻEWIEC 15/25/25 min
20 BOERNEROWO – Kaliskiego – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – al. Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – al. Solidarności – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO 10/15/15 min
22 PIASKI – Broniewskiego – al. Jana Pawła II – Okopowa – Towarowa – Aleje Jerozolimskie – most Poniatowskiego – al. Poniatowskiego – al. Zieleniecka – Targowa – Kijowska – DWORZEC WSCHODNI (KIJOWSKA) 10/15/15 min
23 NOWE BEMOWO – Powstańców Śląskich – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – al. Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – al. Solidarności – Jagiellońska – Ratuszowa – Targowa – 11 Listopada – Stalowa – Środkowa – Wileńska – Czynszowa – CZYNSZOWA (powrót: Czynszowa – Stalowa ...) 5/7-8/7-8 min
24 NOWE BEMOWO – Powstańców Śląskich – Radiowa – Dywizjonu 303 – Obozowa – Młynarska – al. Solidarności – Towarowa – Aleje Jerozolimskie – most Poniatowskiego – al. Poniatowskiego – al. Waszyngtona – Grochowska – GOCŁAWEK 5/7-8/7-8 min
25 BANACHA – Banacha – Grójecka – Aleje Jerozolimskie – most Poniatowskiego – al. Poniatowskiego – al. Waszyngtona – WIATRACZNA 10/15/15 min
26 OS. GÓRCZEWSKA – Górczewska – Powstańców Śląskich – Połczyńska – CM. WOLSKI- Wolska – al. Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – al. Solidarności – Jagiellońska – Ratuszowa – Targowa – 11 Listopada – Odrowąża – Budowlana – Rembielińska – ANNOPOL 5/7-8/7-8 min
27 METRO MARYMONT – Słowackiego – Popiełuszki – al. Jana Pawła II – Okopowa – al. Solidarności – Wolska – CM. WOLSKI 10/10/15 min
28 KOŁO – Dywizjonu 303 – Radiowa – Powstańców Śląskich – Reymonta – Broniewskiego – al. Jana Pawła II – Słomińskiego – most Gdański – Jagiellońska – ŻERAŃ FSO 10/15/15 min
31 METRO WILANOWSKA – Puławska – Woronicza – Wołoska – Marynarska – SŁUŻEWIEC 4/15/15 min
33 METRO MŁOCINY – Nocznickiego – Wólczyńska – Broniewskiego – al. Jana Pawła II – Chałubińskiego – al. Niepodległości – Rakowiecka – KIELECKA 5/7-8/7-8 min
35 NOWE BEMOWO – Powstańców Śląskich – Reymonta – Broniewskiego – al. Jana Pawła II – Stawki – Andersa – Marszałkowska – Puławska – WYŚCIGI 10/15/15 min
37
(jednokierunkowo, powrót jako 17)
SŁUŻEWIEC – Marynarska – Wołoska – Boboli – Rakowiecka – al. Niepodległości – Chałubińskiego – al. Jana Pawła II – Popiełuszki – Słowackiego – METRO MARYMONT 7-8/15/15 min
41 WORONICZA – Wołoska – Boboli – Rakowiecka – al. Niepodległości – Chałubińskiego – al. Jana Pawła II – Słomińskiego – Most Gdański – Starzyńskiego – Odrowąża – Budowlana – Rembielińska – Annopol – ŻERAŃ WSCHODNI 10/15/– min
T
(linia turystyczna, jednokierunkowo)
PL. NARUTOWICZA – Filtrowa – Nowowiejska – Marszałkowska – Andersa – Międzyparkowa – Słomińskiego – most Gdański – Jagiellońska – al. Solidarności – most Śląsko-Dąbrowski – al. Solidarności – Okopowa – Towarowa – Grójecka – PL. NARUTOWICZA –/–/90 min

Ramowe godziny kursowania

Godziny kursowania Linie tramwajowe
04.30 – 23.30 1, 3, 4, 7, (8), 9, 10, 14, 15, 17, 20, 22, 23, 24, 26, 28, 31, 33, 35,
05.3022.30 2, 6, 8, 18, 25, 27, 37, 41

Krańce

Nazwa Typ Liczba
torów peronowych
Liczba
torów odstawczych
Linie
Aleja Zieleniecka Pętla 2 0
Annopol Pętla 3 0 1, 26
Banacha Pętla 3 0 1, 14, 25
Boernerowo Pętla 1 0 20
Cmentarz Wolski Pętla 3 1 (8), 27
Czynszowa Pętla 1 1 23
Dworzec Wschodni Pętla Tylko pętla do zawracania 22
Gocławek Pętla 3 1 3, 9, 24
Kawęczyńska-Bazylika Pętla 2 0 3, 7
Kielecka Pętla Tylko pętla do zawracania 33
Koło Pętla 3 0 6, 28
Marymont-Potok Pętla 2 0 15
Metro Marymont Pętla 3 0 27, 37
Metro Młociny Pętla 5 1 2, 17, 33
Metro Wilanowska Pętla 1 1 14, 31
Nowe Bemowo Pętla 3 1 23, 24, 35
Osiedle Górczewska Pętla 5 0 8, 10, 26
P+R Aleja Krakowska Pętla 3 1 7, 9, 15
Piaski Pętla 2 1 22
Plac Narutowicza Pętla 4 0 T
(okresowo)
Plac Starynkiewicza Pętla 1 1
Ratuszowa-ZOO Pętla 1 1 6
Służewiec Pętla 3 1 17, 18, 31, 37
Stare Świdry Końcówka Tylko końcówka do zawracania 2
Twardowska Pętla 1 1
Wiatraczna Pętla 3 0 8, 25
Woronicza Pętla 2 0 41
Wyścigi Pętla 3 1 4, 10, 35
Żerań FSO Pętla 3 0 18, 20, 28
Żerań Wschodni Pętla 3 0 4, 41

Cała sieć przystosowana jest do obsługi taboru jednokierunkowego, wyjątkiem jest kraniec Stare Świdry który jako jedyny jest przystosowany do obsługi tramwajów dwukierunkowych. Za pętle mogą także posłużyć zajezdnie na terenie których tramwaj robi kółko bez zatrzymania się (tj. pierwszy i ostatni przystanek ma przed zajezdnią). Takie rozwiązanie było już wówczas stosowane np. przy budowie Trasy Mostu Północnego kiedy to linia nr 17 została skrócona do zajezdni Żoliborz.

Tabor

Tramwaje wysokopodłogowe

Ilustracja Model Eksploatacja w Warszawie od Liczba wagonów Liczba składów
Konstal 105Na 1984 279 142
Konstal 105Nb 1992-1993 4 2
Konstal 105Nb/e 1994 4 2
Konstal 105Ne 1993–1994 18 9
Konstal 105Nf 1994 44 22
Konstal 105Ng 1993 2 1
Konstal 105Ni 1992 10 8
Konstal 105Nm 1996–1997 14 7
Konstal 105N2k 1995–2001 62 31
Konstal 105N2k/2000 2001 62 31
Konstal 105Nz 1997 2 2
FPS 123N 2007 30 18
Razem: 531 275

Tramwaje niskopodłogowe

Ilustracja Model Eksploatacja w Warszawie od Niska podłoga Liczba składów
Konstal 112N 1995 24% 1
Konstal 116N 1998 61% 1
Konstal 116Na 1999 61% 2
Konstal 116Na/1 1999-2000 61% 26
PESA 120N 2007 100% 15
PESA 120Na 2010 100% 180
PESA 120NaDuo 2012 100% 6
PESA 128N 2014 100% 1 z 50
PESA 134N 2015 100% 0 z 30
Razem: 232 z 311
Udział wagonów niskowejściowych i niskopodłogowych: 30,41%

Tramwaje zabytkowe

Ilustracja Model Producent Rok produkcji Numery inwentarzowe
A Falkenried/MAN 1908 43
[1] Lw Linke-Hoffman Werke 1925 541
[2] C Lilpop, Rau i Loewenstein 1925 257
[3] K Gdańska Fabryka Wagonów 1940 403
K Wspólnota Interesów Katowice 1940 445
[4] N1 Konstal 1949 607
N3 Konstal 1951 674
[5] 4Nj Konstal 1957 838
[6] 13N Konstal 1969 795
[7] 102N Konstal 1969 5
[8] 102Na Konstal 1971 42

Kolorem pomarańczowym oznaczono wagony oczekujące na remont.

Statystyka

Typ wagonu Zakład Eksploatacji Tramwajów Razem
R-1 R-2 R-3 R-4
105Na 26 89 164 279
105Nb 4 4
105Nb/e 4 4
105Ne 4 14 18
105Nf 26 18 44
105Ng 2 2
105Nm 14 14
105Ni 10 10
105N2k 62 62
105N2k/2000 60 2 62
105Nz 2 2
112N 1 1
116N 1 1
116Na 2 2
116Na/1 26 26
120N 15 15
120Na 13 42 60 65 180
120NaDuo 6 6
123N 30 30
128N -
Razem 178 129 220 235 762

Numeracja

Typ wagonu Numery inwenarzowe
105Na 1100-1109, 1111-1125, 1127-1131, 1133-1136, 1138-1210, 1212-1362, 1366-1378, 1381, 2001, 2003-2005
105Nb 1379-1380, 1384-1385
105Nb/e 1383, 1387-1389
105Ne 1393-1410
105Nf 1411-1422, 1425-1456
105Ng 1423-1424
105Ni 1363-1364, 1391-1392, 2006-2009, 2038-2039
105Nm 1457-1470
105N2k 1386, 1390, 2010-2027, 2030-2037, 2040-2073
105N2k/2000 2074-2135
105Nz 2028-2029
112N 3001
116N 3002
116Na 3003-3004
116Na/1 3005-3030
120N 3101-3115
120Na 3116-3295
120NaDuo 3501-3506
123N 2136-2165
128N 3601-3645
134N

O taborze

Obecnie spółka Tramwaje Warszawskie posiada 744 wagony, z czego 198 z nich (27%) to pojazdy niskopodłogowe. Linie: 6, 27 obsługiwane są głównie przez pojedyncze wagony (tzw. solówki). Resztę linii obsługują składy dwuwagonowe lub pojazdy przegubowe. 18 sierpnia 2007 na jedną z brygad linii Z-9 wyjechał po raz pierwszy po trzynastu latach przerwy skład złożony z trzech wagonów. Składy trójwagonowe kursują obecnie na linii 31 (na wybranych brygadach).

W dniu 22 sierpnia 2008 ogłoszony został dwustopniowy przetarg na dostawę 186 wagonów całkowicie niskopodłogowych o pojemności 200/250 pasażerów (w zależności od przyjętego standardu podróży pasażerów stojących), tj. odpowiadających 186 składom dwuwagonowym tramwajów wysokopodłogowych. 155 tramwajów przeznaczonych jest na wymianę istniejącego taboru typu 13N i dużą część 105N, 31 – do obsługi nowej trasy przez Most Północny na Tarchomin. Szacowana wartość kontraktu to niemal 1,5 mld złotych netto.

13 czerwca 2010 pierwszy z nowo zamówionych składów typu 120Na Swing wyjechał na trasę. Według danych producenta kolejny Swing ma się pojawić w Warszawie w połowie lipca, a do końca roku dotrą 33 składy, a do Euro 2012 – 120. 31 grudnia 2012 był ostatnim dniem eksploatacji wagonów typu 13N. W tym dniu uruchomiono również specjalną linę obsługiwaną przez te wagony.

1 czerwca 2012 roku, spółka ogłosiła przetarg na dostawę 45 fabrycznie nowych dwukierunkowych tramwajów. Przetarg wygrała PESA oferując tramwaj z nowej rodziny Jazz (128N). Tramwaje mają dotrzeć do stolicy w latach 2014-2015.

3 lipca 2013 roku, został rozpisany przetarg na dostawę 30 nowych tramwajów, tym razem mają być krótsze (mają mieć maksymalnie 22 metry).

21 listopada 2013 roku dostarczono ostatniego ze 186 Swingów, tym samym kończąc tzw. kontrakt stulecia.

Podsumowując:

  • w roku 2007 zamówiono 15 nowych niskopodłogowych tramwajów PESA 120N. Dotarły one w tym samym roku.
  • w roku 2008 zamówiono 186 nowych niskopodłogowych tramwajów PESA 120Na. Dostawa rozpoczęła się w 2010 roku, a zakończyła się w 2013.
  • w roku 2012 zamówiono 45 nowych niskopodłogowych, dwukierunkowych tramwajów PESA 128N. Rozpoczęła się dostawa która potrwa do 2015.
  • w roku 2013 zamówiono 30 nowych niskopodłogowych tramwajów PESA 134N. Dostawa ma się rozpocząć w 2015 roku.
  • w roku 2014 ogłoszono przetarg na 5 nowych niskopodłogowych, dwukierunkowych tramwajów.

Razem Tramwaje Warszawskie w roku 2015 będą w posiadaniu 276 tramwajów w pełni niskopodłogowych na 277 wysokopodłogowych.

Zajezdnie tramwajowe

Istniejące

  • Zakład Eksploatacji Tramwajów R-1 Wola (od 1903 roku)
  • Zakład Eksploatacji Tramwajów R-2 Praga (od 1925 roku)
  • Zakład Eksploatacji Tramwajów R-3 Mokotów (od 1955 roku)
  • Zakład Eksploatacji Tramwajów R-4 Żoliborz (od 1963 roku)

Planowane lub w budowie

  • Zakład Eksploatacji Tramwajów R-5 Annopol

Nieistniejące

Zajezdnia Adres Lata istnienia Uwagi
Inżynierska ul. Inżynierska 6 1866-1925 Przejęcie obsługi przez R-2 Praga
Muranów ul. Sierakowska 8 1881-?
Mokotów ul. Puławska 15 1882-1955 Przejęcie obsługi przez R-3 Mokotów
Rakowiec ul. Opaczewska 35 1930-1948 Zlikwidowano ją wraz z tramwajami szerokotorowymi
Solec ? 1945-1950 Zajezdnia prowizoryczna, zamknięta w 1950 roku wraz z likwidacją tramwajów szerokotorowych, faktycznie zlikwidowano ją w 1961 roku
Żoliborz ? 1946-1963 Przejęcie obsługi przez R-4 Północ (obecnie Żoliborz)

Warszawski Tramwaj Wodny

Warszawa jest jednym z sześciu (obok Bydgoszczy, Szczecinka, Gdyni, Gdańska i Krakowa) miast w Polsce, które posiadają tramwaj wodny. W 2006 Warszawski Tramwaj Wodny stanowiły dwa nieduże rzeczne statki wycieczkowe (w 2005 jeden – Wars), które kursowały po Wiśle w okresie letnim. Ich trasa zaczyna się przy Starym Mieście a kończy na Przyczółku Czerniakowskim. Statki te podlegają zarządowi Tramwajów Warszawskich i dlatego właśnie nazywane są tramwajami wodnymi.

Warszawski Omnibus Konny

Warszawski Omnibus Konny to zabytkowy środek transportu przypominający tramwaj, lecz nie poruszający się po torach. Kursuje on na terenie Śródmieścia Warszawy w okresie wakacyjnym.

Omnibus kursował po stolicy od 1836 do 1881 i został zastąpiony przez tramwaje konne. W 2005 omnibusy powróciły na stołeczne ulice jako atrakcja turystyczna. Żaden z obecnie eksploatowanych omnibusów nie jest jednak dokładną repliką pojazdów z XIX wieku.

Ciekawostki

  • Wszystkie przystanki tramwajowe w Warszawie są stałe, tzn. nie istnieją przystanki „na żądanie” dla tramwajów.
  • Standardową częstotliwością linii tramwajowych w Warszawie jest co 10 minut w szczycie, co 15 minut poza szczytem, w soboty i w święta, oraz co 20 minut wczesnym rankiem i późnym wieczorem.
  • Najczęściej kursującymi (co 5 minut w szczycie, 7-8 minut poza szczytem oraz w soboty i święta) liniami tramwajowymi są: 9 (Okęcie-Gocławek), 17 (Metro Młociny-Służewiec), 23 (Nowe Bemowo – Czynszowa), 26 (Os. Górczewska – Annopol), 33 (Metro Młociny – Kielecka), a także kursujące w szczycie co 5 minut, poza szczytem co 7–8 minut oraz w soboty i święta co 15 minut 1 (Annopol – Banacha) i linia 24 (Nowe Bemowo-Gocławek).
  • Jednym z największych i najbardziej uczęszczanych węzłów tramwajowych jest Rondo Wiatraczna znajdujące się na Grochowie. Znajduje się tam pętla dwóch linii (8, 25) i przystanki przelotowe dla kolejnych trzech (3, 9, 24). Jest to jedno z najlepiej skomunikowanych miejsc w stolicy. Podobna sytuacja powtarza się w zespole Centrum, gdzie zatrzymuje się 10 linii tramwajowych (4, 7, 8, 9, 15, 18, 22, 24, 25, 35) oraz w zespole Okopowa, gdzie zatrzymuje się 9 linii tramwajowych (1, 8, 10, 20, 22, 23, 24, 26, 27).
  • Najdłużej kursującymi liniami tramwajowymi są linie 1 i 26 – kursują codziennie do ok. północy. Opłata za przejazd tymi liniami w godzinach nocnych jest taka sama jak w ciągu dnia.
  • Opinią jednej z bardziej urokliwych tras cieszyła się 17, która przejeżdżała w kierunku pętli Metro Młociny przez skraj Lasku Bielańskiego i ogródków działkowych na Młocinach (bardzo wąską przecinką, położoną w wykopie niezależnie od drogi) oraz tunelem pod ulicą Marymoncką. W związku z budową Trasy Mostu Północnego, drzewa wokół tego wykopu zostały wykarczowane, a łuk tramwajowy został przebudowany w węzeł pełny trójkątny (umożliwiający skręty we wszystkich relacjach).
  • Najkrótszą linią tramwajową w Warszawie jest linia 2, kursująca na trasie Metro Młociny – Most Północny – Stare Świdry. Ma ona 4 przystanki: Metro Młociny, Zajezdnia Żoliborz, Świderska i Stare Świdry. W przyszłości linia będzie wydłużona przez Tarchomin do pętli „Winnica”, ale wymaga to wybudowania torowiska i sieci trakcyjnej a proces ten się znacznie opóźnia.
  • Na ulicy Stawki, Stalowej, Nowowiejskiej między Politechniką a Placem Zbawiciela, 11 Listopada oraz Młynarskiej w kierunku Bemowa torowisko jest ułożone na ulicy, a tramwaje mają podobne prawa co pojazdy kołowe. Na ulicy Młynarskiej w kierunku Centrum oraz na Moście Śląsko-Dąbrowskim torowisko również jest położone na ulicy, jednak został tam wydzielony specjalny pas dla tramwajów i autobusów.
  • Ulica Nowowiejska między Placem Politechniki a Placem Zbawiciela jest jednokierunkowa, ale tramwaje jeżdżą w obie strony. Mają one wydzielony specjalny pas, dzięki któremu mogą jeździć „pod prąd”.
  • Warszawa jest jednym z dwóch miast w Polsce, gdzie sygnalizacja tramwajowa jest trójkomorowa (drugim takim miastem jest Gdańsk).

Przypisy

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu