Sakramentarz tyniecki [historia i autorzy]

Sakramentarz tyniecki – jeden z najstarszych zachowanych iluminowanych rękopisów liturgicznych, jakie pojawiły się na ziemiach polskich we wczesnym średniowieczu. Powstał w latach ok. 1060-1070 r., w diecezji kolońskiej. Do Polski został sprowadzony prawdopodobnie przez biskupa krakowskiego Aarona z Brunwillare (istnieją także przypuszczenia, że ofiarodawcą rękopisu był król Bolesław Śmiały). Swą nazwę zawdzięcza Opactwu Benedyktynów w Tyńcu, w którym był przechowywany.

Zawiera modlitwy przeznaczone dla kapłana celebrującego Mszę świętą oraz najstarszy w Polsce (poł. XI w.) zapis muzyczny w postaci cheironomicznej. Wykonaną w XVII w. oprawę stanowi deska pokryta brązową zdobioną skórą, na górnej i dolnej okładzinie zachował się tłoczony złotem owalny superekslibris z herbem opactwa i inskrypcją: „DIVI TUTELLARES COENOBI TYNECENSIS”.

Okazała forma manuskryptu świadczy o jego przynależności do tzw. rękopisów królewskich, które spełniały nie tylko funkcję liturgiczną, ale były także wyrazem splendoru monarchii. Liczący 234 pergaminowe karty kodeks zawiera 2 całostronicowe miniatury figuralne (Maiestas Domini i Ukrzyżowanie), 2 całostronicowe inicjały plecionkowe (V oraz D) oraz 38 barwionych purpurą stron zapisanych złotymi i srebrnymi literami. Rękopis zdobią bordiury tworzące prostokątne ramy wypełnione motywami liści i palmet, uzupełnione plecionką, a także kilkanaście mniejszych inicjałów wypełnionych złotą lub srebrną plecionką z motywami roślinnymi. Artystyczne zdobienia księgi i kompozycja miniatur figuralnych pozwalają zaliczyć iluminacje do jednych z najpiękniejszych dzieł późnej fazy rozwoju tzw. ottońskiej szkoły malarskiej w Kolonii .(sztuka ottońska).

Obecnie Sakramentarz tyniecki znajduje się w zbiorach Biblioteki Narodowej. Jest dostępny on-line w Cyfrowej Bibliotece Narodowej "Polona".

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu