Plac marsz. Józefa Piłsudskiego w Warszawie [historia i autorzy]

Plac marsz. Józefa Piłsudskiego − plac znajdujący się się w Śródmieściu Warszawy, pomiędzy Ogrodem Saskim a ulicami Moliera, Królewską i Ossolińskich.

Spis treści

Nazwy placu w historii

Plac nosił kolejno nazwy:

  • Plac Saski (1814)
  • Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego (1928)
  • Adolf-Hitler-Platz (31.12.1940 – 17.01.1945)
  • Plac Saski (1945)
  • Plac Zwycięstwa (1946)
  • Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego (1990)
  • Plac marsz. Józefa Piłsudskiego (2012)

listopada 2012 | praca = Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego | opublikowany = mazowieckie.pl | strony = 2 | data dostępu = 2013-09-24}}

Dziedziniec pałacu Saskiego

Plac powstał w 1791 r., kiedy jako dziedziniec Pałacu Saskiego stał się ogólnodostępny. Dziedziniec był oddzielony od Krakowskiego Przedmieścia budynkami, w których mieściły się królewskie stajnie i kuźnie. Brama mieściła się przy dzisiejszej ulicy Tokarzewskiego (d. Bagińskiego). Pałac Saski, zniszczony po powstaniu listopadowym, został znacząco przebudowany, wtedy też powstała charakterystyczna kolumnada.

Grób Nieznanego Żołnierza

Pałac Saski wraz z pałacem Brühla został wysadzony przez wycofujących się hitlerowców w 1944. Jedyny istniejący do dzisiaj fragment zachodniej pierzei to powstały w 1925 Grób Nieznanego Żołnierza, początkowo mieścił się on w kolumnadzie pałacu Saskiego.

Obiekty i pomniki zlokalizowane na placu w przeszłości

W latach 1841 – 1894 na placu znajdował się pomnik Polaków poległych za wierność swojemu monarsze, upamiętniający siedmiu polskich oficerów, którzy ponieśli śmierć z rąk powstańców w Noc Listopadową. W 1894 monument został przeniesiony na Plac Zielony (obecnie plac J. H. Dąbrowskiego) aby zwolnić miejsce dla wybudowanego w latach 1894 - 1912 soboru św. Aleksandra Newskiego, który miał świadczyć o dominującej pozycji prawosławia w Polsce. Monumentalna świątynia, dzieło petersburskiego architekta Leontija N. Benoisa, została rozebrana w latach 1924 - 1926. Rozbiórka spotkała się z krytyką, szczególnie z zagranicy.

W 1923 ustawiono tutaj pomnik księcia Józefa Poniatowskiego, który został wysadzony przez Niemców w 1944. Jego kopia znajduje się przed Pałacem Prezydenckim, a zachowane oryginalne fragmenty monumentu – w Parku Wolności przy Muzeum Powstania Warszawskiego.

W okresie międzywojennym planowana była budowa pod placem stacji metra, skrzyżowania obu linii. Świadczy to o tym, że rola i symbolika tego miejsca była wtedy inna niż obecnie.

Naziści podczas II wojny światowej postawili tam pięciometrową literę "V" symbolizująca zwycięstwo Wehrmachtu, została ona spalona przez Polaków w ramach małego sabotażu.

Jan Paweł II

2 czerwca 1979 r. na placu papież Jan Paweł II odprawił słynną mszę (500.000 osób) podczas swojej pierwszej pielgrzymki do Polski. Dla upamiętnienia tego wydarzenia w latach 80. układano krzyż z kwiatów w miejscu, gdzie stał ołtarz, co zmusiło władze do zamknięcia płyty placu pod pretekstem przebudowy. Msza ta obecnie jest upamiętniona tabliczką, a od 6 czerwca 2009 roku również pamiątkowym krzyżem.

13 czerwca 1999 Jan Paweł II beatyfikował tu 108 polskich męczenników (we mszy uczestniczyło 1.000.000 osób).

26 maja 2006 r. mszę na placu Piłsudskiego odprawił, odbywający pielgrzymkę do Polski, następca Jana Pawła II papież Benedykt XVI (300.000 uczestników).

W 2005, w ostatnich dniach życia i po śmierci Jana Pawła II warszawiacy gromadzili się i układali kwiaty na placu, w miejscu odprawianych przez papieża mszy. Rada miasta podjęła wtedy uchwałę, aby obecność papieża w stolicy upamiętnić właśnie na tym placu. Ogłoszono konkurs na pomnik, jednak zgłoszone prace wzbudziły wiele kontrowersji. Uznano, że pomnik powinien mieć formę krzyża i że nowy konkurs zostanie rozpisany dopiero po odbudowie pałacu Saskiego, aby każdy z obiektów zlokalizowanych przy placu miał właściwą skalę. Problemy z odbudową pałacu oraz opinie wielu środowisk sprawiły, że konkurs na projekt krzyża upamiętniający mszę z 1979 roku ogłoszono wcześniej, w 2008. Zwyciężył w nim projekt Marka Kucińskiego, Jerzego Mierzwiaka i Natalii Wilczak. Krzyż wyrasta z głębi ziemi, z otworu nawiązującego do wypowiedzianych z tego miejsca przez papieża słów: Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi! Tej ziemi! Został on uroczyście odsłonięty przez metropolitę warszawskiego arcybiskupa Kazimierza Nycza i prezydent stolicy Hannę Gronkiewicz-Waltz 6 czerwca 2009 w 30. rocznicę tego wydarzenia.

Pomnik Józefa Piłsudskiego

14 sierpnia 1995 odsłonięto w pobliżu placu pomnik Józefa Piłsudskiego według projektu Tadeusza Łodziany. Jest on często krytykowany za niefortunną lokalizację: żołnierze podczas zmiany warty przy Grobie Nieznanego Żołnierza stoją do niego tyłem, wokół niego parkują samochody. Ma on być przeniesiony na samą płytę placu przy jego najbliższej przebudowie.

Plany odbudowy zachodniej pierzei

Od wielu lat toczy się dyskusja nad odbudową Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla, oraz stojących niegdyś od strony ulicy Królewskiej kamienic. Przewidywane jest stworzenie po dwóch stronach placu szpalerów drzew, które zasłonią uważane za niepasujące architektonicznie budynki Hotelu Victoria (zbudowanego w latach 1974-1976) oraz biurowca Metropolitan (zbudowanego 2001–2003, dzieła słynnego architekta Normana Fostera).

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu