Noworosja [historia i autorzy]

Noworosja – termin stosowany w XVIII–XX w. w Imperium Rosyjskim na określenie przyłączonego do Rosji po wojnach z Turcją obszaru dawnych Dzikich Pól, czyli terenów położonych na północ od Morza Czarnego i Azowskiego i południe od granic Rzeczypospolitej sprzed 1793 roku, na obszarze obecnej południowej Ukrainy. Na terytorium tym istniała w latach 1764-1783 i 1796-1802 gubernia noworosyjska, podzielona w 1802 na gubernie jekaterynosławską, chersońską (1802-1803-mikołajowską) i taurydzką. Do Noworosji zaliczana była również Besarabia (od 1812 obwód, od 1873 gubernia besarabska).

W połowie XVIII wieku rozpoczęło się na tych terenach organizowane przez carat osadnictwo serbskie (Nowa Serbia i Słowiano-Serbia). W 1762 Katarzyna II ogłosiła manifest, w którym wzywała zagranicznych kolonistów do zamieszkania w Noworosji, obiecując zwolnienie z podatków i wolność religii. Apele te zachęciły do osadnictwa Mołdawian (zachód guberni chersońskiej, między Dniestrem a Bohem), Bułgarów i Greków (wybrzeże Morza Czarnego), Niemców czarnomorskich (regularne rozsiedlenie na terenie całej Noworosji, z podziałem na luteran, katolików i mennonitów), Żydów (początkowo tylko namiestnictwo jekaterynosławskie i Tauryda, później cała Noworosja bez Mikołajowa i Sewastopola).

Po likwidacji Chanatu Krymskiego w 1774 i Siczy Zaporoskiej w 1775 caryca Katarzyna II w 1785 ogłosiła ukaz, w którym zapowiadała, że na terenach Noworosji nie będzie wprowadzana pańszczyzna, i zachęcała do osiedlania na tym terenie wolnych chłopów oraz żołnierzy, którzy zakończyli służbę. Ściągnęło to osadnictwo chłopów ukraińskich i rosyjskich.

Gubernie wchodzące w skład regionu Noworosji w 1897 zamieszkiwali: Ukraińcy (68,9% ludności guberni jekaterynosławskiej, 53,9% guberni chersońskiej, 42,2% guberni taurydzkiej, 19,6% guberni besarabskiej), Rosjanie (17,3% jekaterynosławskiej, 21% chersońskiej, 27% taurydzkiej i 8% besarabskiej), Żydzi (4,7% jekaterynosławskiej, 11,8% chersońskiej, 3,8% taurydzkiej, 11,8% besarabskiej), Mołdawianie (47,6% besarabskiej, 5,4% chersońskiej), Tatarzy krymscy (13,6% guberni taurydzkiej), Niemcy (3,8% jekaterynosławskiej, 4,5% chersońskiej, 5,4% taurydzkiej, 3,1% besarabskiej).

Noworosja obejmowała część terenów współczesnej Ukrainy (obwód doniecki, dniepropietrowski, zaporoski, mikołajowski, chersoński i odeski), Mołdawii oraz Rosji (Kraj Krasnodarski, Kraj Stawropolski, Adygeja, obwód rostowski). Na północ od Noworosji znajdowała się Małorosja.

Współcześnie (od 2014) nazwa ta jest używana przez separatystów z samozwańczych Donieckiej i Ługańskiej Republiki Ludowej i przez media (zwłaszcza rosyjskie i prorosyjskie) w odniesieniu do terytorium Ukrainy, zajętego przez separatystów.

Literatura

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu