Muzy [historia i autorzy]

Muzy (lm gr. Moûsai, łac. Musae, lp. gr. Moúsa, łac. Musa) – w mitologii greckiej boginie sztuki i nauki. Ośrodkami kultu muz były Delfy, Parnas i Helikon w Beocji.

W zależności od autora różniły się składem, imionami i rodowodem.

Muzy olimpijskie

Hezjod, Apollodoros i inni autorzy wymieniają dziewięć tzw. muz olimpijskich (gr. Moûsai Olympiádes), będących córkami Zeusa i Mnemosyne. Każda muza opiekowała się konkretną dziedziną poezji, sztuki czy nauki i miała przydzielony atrybut:

  • Kalliope (gr. Kalliópē, łac. Calliope) – poezja epicka oraz filozofia i retoryka, przedstawiano ją z tabliczką i rylcem
  • Klio (gr. Kleiṓ, łac. Clio) – historia, przedstawiano ją ze zwojem papirusu
  • Erato (gr. Eratṓ, łac. Erato) – poezja miłosna, przedstawiano ją z kitarą
  • Euterpe (gr. Eutérpē, łac. Euterpe) – poezja liryczna, gra na flecie, przedstawiano ją z aulosem
  • Melpomene (gr. Melpoménē, łac. Melpomene) – tragedia i śpiew, przedstawiano ją z maską tragiczną
  • Polihymnia (gr. Polýmnia, łac. Polihymnia) – poezja chóralna, pantomima, przedstawiano ją zawsze głęboko zamyśloną, bez atrybutu
  • Talia (gr. Tháleia, łac. Thalia) – komedia, przedstawiano ją z maską komiczną
  • Terpsychora (gr. Terpsichórē, łac. Terpsichore) – taniec, przedstawiano ją z lirą i plektronem
  • Urania (gr. Ouranía, łac. Urania) – astronomia i geometria, przedstawiano ją z cyrklem i kulą nieba (gwiezdnym globusem)

Wszystkie muzy miały zdolność wieszczenia i występowały w orszaku Apollina, nazywanego przodownikiem muz (gr. Mousēgétēs).

Film lub twórczość filmową określa się mianem „dziesiątej muzy”, telewizję zaś – „jedenastej muzy”.

Inne muzy

Początkowo była jedna muza – opiekunka aojdów, muza pamięci, później trzy:

  • Aojde (gr. Aoidḗ, łac. Aoede) – śpiew i poezja
  • Melete (gr. Melétē, łac. Melete) – ćwiczenie, nauka, praca
  • Mneme (gr. Mnḗmē, łac. Mneme) – pamięć, wspomnienia

Zwane były muzami helikońskimi (gr. Helikōniádes Moûsai), ponieważ czczono je na Helikonie, bądź muzami tytanidami (gr. Moûsai Titanídes), jako że wedle Pauzaniasza były córkami Uranosa.

W O naturze bogów Cyceron z kolei wymienia cztery muzy – córki Uranosa:

  • Telksinoe (gr. Thelxinóē, łac. Thelxinoë – ‘czarująca umysł’)
  • Arche (gr. Archḗ, łac. Arche – ‘początek’)
  • Aojde
  • Melete

Zgodnie z przekazem Plutarcha w Delfach znano trzy muzy apollonidy (gr. Moûsai Apollōnídes), które są również nazwami trzech antycznych muzycznych strun liry:

  • Nete (gr. Nḗtē, łac. Nete) – najniższa nuta
  • Mese (gr. Mḗsē, łac. Mese) – środkowa nuta
  • Hypate (gr. Hypátē, łac. Hypate) – najwyższa nuta

U Eumelosa pojawiają się inne córki Apollina:

  • Kefiso (gr. Kēphisṓ, łac. Cephisso)
  • Apollonis (gr. Apollōnís, łac. Apollonis)
  • Borystenis (gr. Borysthenís, łac. Borysthenis)

  • kameny
  • Pierydy

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu