MaSzyna – Symulator Pojazdów Szynowych [historia i autorzy]

MaSzyna – Symulator Pojazdów Szynowych (dawniej MaSzyna EU07-424) – polski symulator pojazdów szynowych. W obecnej wersji pozwala na sterowanie wieloma polskimi lokomotywami i zespołami trakcyjnymi (m.in. EP05, EU06, EU07, EP07, EP09, ET21, ET22, ET40, ET42, EN57, EW58, EW60, ED73, SM31, SM40, SM41, SP42, ST44, SU45, SU46, SM48, BR285, również modele wycofane z ruchu liniowego, jak EP01, EP02, EP03, EU04, EU20, EU05, SR61, czy SN61). Wiele innych lokomotyw jest sterowanych przez AI (komputer). Ponadto dostępnych jest niemal sto rodzajów wagonów.

Program (na licencji freeware) tworzony jest przez grupę hobbystów. Z forum programu pobrać można dodatkowe dźwięki i modele pojazdów, modele budynków, trasy, tekstury wykonane przez innych użytkowników. Możliwe jest również tworzenie własnych dodatków. Modele można tworzyć za pomocą dowolnego programu zapisującego pliki w formacie 3ds max lub gmax (do symulatora można eksportować gotowy model tylko z tych dwóch programów).

Spis treści

Rozgrywka

MaSzyna 08.13 zawiera ponad 40 scenariuszy, opartych na kilkunastu sceneriach. W większości przypadków scenariusz polega na poprowadzeniu pociągu pomiędzy dwiema stacjami. Istnieją też scenariusze manewrowe, w których jazdy odbywają się wyłącznie w ramach jednej stacji (fikcyjne scenerie Manewrowo 3 czy Bocznica E.C. Dobre), a użytkownik musi ręcznie przekładać niektóre rozjazdy. Czas trwania scenariuszy jest zróżnicowany, od 30 minut do ponad 6 godzin. Niektóre nowsze scenariusze używają zdarzeń losowych, co powoduje, że za każdym razem przejazd może wyglądać inaczej. W zależności od scenariusza inne może być przygotowanie pociągu do wyjazdu – od pociągu stojącego przy peronie i oczekującego na podanie wolnej drogi po wyjazd z lokomotywowni, podłączanie do składu i wykonanie próby hamulca. Również zakończenie scenariusza może polegać na zatrzymaniu pociągu na stacji końcowej, albo na odstawieniu wagonów na tory postojowe i zjechaniu do lokomotywowni. Niektóre scenariusze wymagają pozostawienia dotychczasowego składu na docelowej stacji, a następnie zabrania innych wagonów. W każdym przypadku należy się zapoznać z opisem scenariusza, dostępnym w oddzielnym pliku albo widocznym po wybraniu scenariusza i pociągu do prowadzenia.

Podczas jazdy można spotkać pociągi prowadzone przez komputer (AI). Scenariusze na niektórych sceneriach (Quark, Krzyżowa, Bałtyk) zorganizowane są tak, że użytkownik przejmuje jeden z kilku dostępnych pociągów, a komputer steruje pozostałymi. W innych scenariuszach dla użytkownika przeznaczony jest tylko jeden skład (znaczna większość scenariuszy), natomiast pociągi prowadzone przez komputer pełnią głównie funkcje dekoracyjne.

Scenariusze przygotowane w paczce zostały przetestowane z umieszczonym w nich taborem. Użytkownik może (np. za pomocą startera Rainsted) zmienić pojazdy kolejowe na inne, jednak czasem może to skutkować nieprawidłowym przebiegiem scenariusza (np. gdy zbyt słaba lokomotywa lub zbyt wiele wagonów przełoży się na wydłużenie czasu jazdy).

Symulator nie posiada żadnego systemu punktacji czy oceny zachowań użytkownika. Jedynym zapisem przeprowadzonej jazdy może być tzw. taśma z Haslera (prędkościomierza), na której widoczne są poślizgi, przekroczenia prędkości czy błędy typu brak hamowania kontrolnego. Na forum umieszczono specjalne wątki do zamieszczania taśm z jazdy oraz oceniania ich. W skrajnym przypadku użytkownik może doprowadzić do uszkodzenia prowadzonej lokomotywy, wykolejenia pociągu lub zderzenia uniemożliwiającego dalszą jazdę.

Zakres symulacji

Pojazdy kolejowe

Symulacja ruchu wagonów i lokomotyw oparta jest na modelu fizycznym, opracowanym na podstawie dostępnych charakterystyk trakcyjnych. Symulacja zachowania hamulców jest wykonywana przez wyodrębniony moduł, zwany SPKS, opracowany na podstawie literatury przedmiotu oraz pomiarów. Możliwe jest sprzęganie wagonów za pomocą sprzęgów śrubowych i węży pneumatycznych. Zespoły trakcyjne mogą być łączone sprzęgiem Scharfenberga.

Symulacja sterowania z kabiny obejmuje baterię, wyłącznik szybki, sprężarkę, przekaźniki nadmiarowe (główny oraz przetwornicy i ogrzewania), nastawniki: kierunkowy, jazdy i bocznikowania, zawory maszynisty FV4a oraz H14K1, hamulec przeciwpoślizgowy, piasecznicę, zapalanie świateł białych i czerwonych, czuwak aktywny oraz kasowanie samoczynnego hamowania pociągu. Ponadto z poziomu przedziału maszynowego można odłączyć uszkodzone silniki.

Trakcja elektryczna

Podstawowym i najwierniej symulowanym pojazdem jest lokomotywa elektryczna EU07. Symulacja sterowania z kabiny obejmuje dodatkowo podnoszenie i opuszczanie pantografów, przetwornicę, rozłączenie styczników liniowych, rozruch wysoki. Symulacja innych lokomotyw bazuje na symulacji EU07, są dołożone dodatkowe urządzenia jak np. wał kułakowy i obsługa drzwi w EZT. Model silnika obejmuje tylko rozruch oporowy, testowana jest symulacja rozruchu impulsowego oraz zasilania silników asynchronicznych.

Trwają prace nad symulacją spadków napięć na sieci trakcyjnej prądu stałego.

Trakcja spalinowa

Działanie lokomotyw spalinowych jest mocno uproszczone (nie są symulowane zjawiska w silniku spalinowym). Trwają zaawansowane prace nad poprawieniem symulacji lokomotyw spalinowych z przekładnią elektryczną.

Sterowanie ruchem

W zakresie sterowania ruchem symulator uwzględnia wszystkie sygnalizatory i znaki używane przez PKP, aczkolwiek niektóre znaki nie wpływają na ruch pojazdów, np. wskaźniki na liniach zelektryfikowanych. Wprowadzone niedawno odcinki izolowane oraz prowadzenie przez komputer pociągu zgodnie z rozkładem nie są jeszcze w pełni wykorzystane.

Pojazdy drogowe

W bardzo uproszczony sposób symulowane są samochody. Zatrzymują się one przed zamkniętymi przejazdami i ruszają po otwarciu zapór.

Scenerie (08.13)

Quark

Najstarsza z nadal używanych scenerii (2003). W roku 2012 zostały całkowicie przebudowane zasady ruchu na stacjach, jest on obecnie oparty na odcinkach izolowanych, zdefiniowanych przebiegach i utwierdzeniach głowic rozjazdowych stacji, natomiast pociągi mają dynamicznie przypisywane rozkłady jazdy. Począwszy od 2013 trwa również przebudowa układów torowych stacji. Stacja Mydelniczka jest pierwszą, na której użyte zostały rozjazdy o geometrii zgodnej z dokumentacją techniczną (Rz. S-49-190-1:9).

Bałtyk

Nadmorska sceneria fikcyjna. Trasa jest podzielona na dwie części: magistralną z prędkością do 160km/h i podmiejską z prędkością 40-60km/h.

Krzyżowa

Fikcyjna sceneria reprezentująca sieć kolejową składającą się z 3 pętli. Znajduje się tam 6 stacji (w tym 3 węzłowe) oraz 4 przystanki osobowe. Centralnym punktem scenerii jest stacja Krzyżowa, skąd rozchodzą się 4 szlaki. Linie kolejowe są przeważnie dwutorowe, jedynie 2 szlaki są jednotorowe. Wszystkie odcinki są zelektryfikowane. Prędkości drogowe są zróżnicowane, od 80 do 160 km/h, do tego występuje kilka ograniczeń stałych i jedno czasowe.

Zdecydowana większość terenu i torów jest płaska, jedynie niewielkie fragmenty są położone na pochyleniach, które dochodzą do 20‰. W otoczeniu torowiska występują liczne lasy, 2 jeziora oraz kilka wzniesień.

Na scenerii dostępnych jest do prowadzenia przez użytkownika 9 pociągów: 1 pociąg ekspresowy, 2 pociągi pospieszne, 3 pociągi osobowe oraz 3 pociągi towarowe. Po wybraniu jednego i uruchomieniu symulacji komputer przejmuje kontrolę nad pozostałymi. Czas potrzebny na przejechanie każdej z misji to od 30 do 50 minut.

Całkowo

Fikcyjna sceneria przedstawiająca niezelektryfikowaną linię znaczenia lokalnego.

Drawinowo

Fikcyjna magistrala kolejowa, na której prędkość szlakowa wynosi do 160 km/h.

EC Dobre

Elektrociepłownia Dobre jest fikcyjną scenerią przeznaczoną do manewrów. Wszystkie rozjazdy przekładane są ręcznie.

Manewrowo 3

Sceneria manewrowa przedstawiająca układ torowy stacji Suwałki.

Moczniki

Jedna z najstarszych scenerii. Fikcyjna trasa z wyżynnym ukształtowaniem terenu. Na stacji Moczniki znajduje się jedyna w symulatorze hala dworcowa.

Linia 61

Pierwsza sceneria (2008), która swoim kształtem nawiązuje do rzeczywistej linii kolejowej, na odcinku Częstochowa Stradom — Herby — Lubliniec.

Linia 053

Pierwsza sceneria, której układy torowe stacji były oparte na rzeczywistych stacjach. Pierwotnie przeznaczona do jazdy w nocy ze względu na słabo dopracowane otoczenie.

Zwierzyniec

Fikcyjna sceneria z wyżynnym terenem.

Tarniowo

Trasa, której budowa to dwie pętle.

Tor Doświadczalny (TD)

Jest to zamknięty ("owalny") tor z mijanką, służący do testowania taboru.

Linia 144+Linia 61

Realna trasa obejmująca dwie linie: linię 144 (Ozimek - Fosowskie) oraz linię 61 (Fosowskie - Lubliniec).

Historia

Symulator stworzony został przez Marcina Woźniaka, który 2 sierpnia 2001 roku zaprezentował na grupie dyskusyjnej pl.misc.kolej pierwszą wersję, którą określił jako "symulator karykatury EU07". Wersja ta wykorzystywała dźwięki, tekstury i modele z symulatora Mechanik. W miesiąc później ukazała się kolejna wersja, przy tworzeniu której pomogło kilka osób. Jedną z tych osób był Maciej Czapkiewicz, który stworzył główną fizykę symulatora. Obecnie wymienione osoby już nie tworzą żadnych dodatków do symulatora, robią to inni użytkownicy.

W listopadzie 2003 roku powstało forum, dzięki któremu rozwój dodatków do symulatora nabrał tempa. Powstało dużo nowych obiektów, pojazdów, a także tras.

W czerwcu 2006 wydano na forum "Nieoficjalny pakiet (modyfikację paczki Mariusza1970)" – od tego czasu użytkownicy zaczęli bazować na tej paczce.

Rok później narodził się pomysł na Instalator+Starter+Edytor (Rainsted). Program ten jest jednocześnie instalatorem dodatków, starterem i edytorem scenerii.

16 stycznia 2010 roku wydano pierwszą od 2004 roku oficjalną Paczkę Całościową zawierającą zmiany i poprawki z ostatnich 3 lat. 19 maja 2010 roku wydano Service Pack 1 do Paczki Całościowej 2009, a dzień później ukazał się patch SP1.1.

11 kwietnia 2011 została wydana Paczka Całościowa 2010, zawierająca dodatki stworzone po ukazaniu się poprzedniej paczki, nowy plik wykonywalny symulatora (EXE), zimową wersję trasy Bałtyk oraz różne poprawki. Cztery dni później ukazał się patch eliminujący kilka błędów znalezionych po wydaniu Paczki.

16 maja 2012 ukazała się Paczka Całościowa, zawierająca m.in. nowy plik wykonywalny symulatora (EXE), lokomotywy: TEM2_v2, EP05_v2 wraz z kabinami, nową roślinność, służbę l053_cargo oraz dodatki, które ukazały się po wydaniu Paczki Całościowej 2010. W tym dniu została także uruchomiona nowa, oficjalna strona główna projektu.

24 stycznia 2013 ukazała się "MaSzyna 01.13" (autorzy odeszli od nazwy "Paczka Całościowa"). Zawierała nowy plik wykonywalny symulatora w wersji 1.8.712.394, przystosowane do niego scenerie, a także prawie wszystkie inne dodatki, które ukazały się od wydania Paczki Całościowej 2011 (łącznie z wydanymi w Service Pack'u 1). Spośród nielicznych dodatków, które nie zostały dołączone, najwięcej zmian wnosił System Pneumatyki Kolejowej SPKS. Jego nieobecność wynikła jednak z braków w charakterystykach niektórych pojazdów oraz faktu, iż był on nadal w fazie testów i ulepszeń.

23 sierpnia 2013 ukazała się "MaSzyna 08.13". Został w niej umieszczony SPKS, w którym poprawiono pewne błędy i zwiększono stabilność działania. Dzięki temu zapewniono pełną przejezdność poszczególnych scenariuszy oraz znacząco wzrósł realizm symulacji układu hamulcowego pociągu. Oprócz tego zebrano wydane do tej pory dodatki, kilka z nich miało swoją premierę właśnie w tej wersji. Wraz z publikacją na stronie głównej zamieszczona została krótka lista problemów wraz z rozwiązaniami.

Instalacje publiczne i edukacyjne

W kwietniu 2013 roku Symulator MaSzyna został udostępniony zwiedzającym Muzeum Kolejnictwa w Warszawie, jako instalacja na infokiosku.

W Lubelskim Zakładzie Przewozów Regionalnych funkcjonuje symulator EN57, w postaci pulpitu i szaf elektrycznych pojazdu, podłączonych do komputera z zainstalowanym programem MaSzyna.

W dawnym Technikum Kolejowym w Warszawie, w sali nr 10, znajduje się pulpit EN57-19xx, który kiedyś był podłączony do Mechanika, a obecnie współdziała z MaSzyną. Jest używany przez firmę szkolącą kandydatów na licencję maszynisty.

W październiku 2013 odbyły się pierwsze zajęcia na symulatorze w firmie Cargo Master z Torunia w ramach szkolenia na licencję maszynisty. Pulpit sterujący jest zbudowany na podstawie części z lokomotywy ET22. Ten sam pulpit został zaprezentowany w kwietniu 2014 podczas XI Konferencji „Modernizacja Taboru Szynowego”.

W kwietniu 2014 została zaprezentowana kabina symulatora lokomotywy EU07, znajdująca się w Technikum Kolejowym w Sosnowcu.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu