Kwas walproinowy [historia i autorzy]

Kwas walproinowy (kwas 2-propylowalerianowy), (CH3CH2CH2)2CHCOOH – organiczny związek chemiczny z grupy kwasów karboksylowych, lek o właściwościach przeciwdrgawkowych. Jest związkiem, z którego wywodzi się szereg leków zwanych walproinianami, stosowanych w leczeniu padaczki i choroby afektywnej dwubiegunowej:

  • amid kwasu walproinowego
  • walproinian sodu
  • walproinian wapnia
  • walproinian magnezu
Spis treści

Budowa

Jest to alifatyczny, nasycony kwas monokarboksylowy, będący pochodną kwasu walerianowego, który został podstawiony grupą propylową w pozycji 2.

Mechanizm działania

Działanie kwasu walproinowego jest złożone i nie do końca poznane. Wiadomo, że powoduje wzrost stężenia GABA przez zahamowanie jego rozkładu (dekarboksylacji) oraz wychwytu zwrotnego. Zwiększa również produkcję GABA przez stymulowanie enzymów niezbędnych do jego biosyntezy. Poza tym modyfikuje przekaźnictwo nerwowe poprzez blokowanie kanałów wapniowych i sodowych w neuronie. W ten sposób zmniejsza się pobudliwość komórek nerwowych i zahamowanie jest ich nadmierne pobudzenie.

Farmakodynamika i farmakokinetyka

Szybko wchłania się po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie w surowicy krwi osiąga po 1-4 godzinach od podania. Pokarm zwalnia wchłanianie. Niektóre metabolity posiadają właściwości przeciwdrgawkowe.

  • Dawka dobowa: 1,0-1,5 g
  • Stężenie terapeutyczne: 50-100 μg/ml
  • Wiązanie z białkami osocza: 90%
  • Objętość dystrybucji: 0,1-0,4 l/kg
  • Okres półtrwania: 6-20 godzin
  • Stan stacjonarny: 2-4 dni

Wskazania

Głównie w leczeniu różnych postaci padaczki. Lek z wyboru w leczeniu padaczki uogólnionej idiopatycznej.

  • padaczka z napadami grand mal
  • napady nieświadomości
  • młodzieńcza padaczka miokloniczna

Pochodne kwasu walproinowego, zwłaszcza amid tego kwasu znajdują również dość duże zastosowanie w psychiatrii jako leki o działaniu normotymicznym. Stosowane w leczeniu zaburzeniach afektywnych, pomocniczo w borderline, charakteropatiach i innych schorzeniach.

Dawkowanie

Dawkowanie leku powinno być ustalane indywidualnie (najlepiej pod kontrolą stężenia leku we krwi). Należy wziąć pod uwagę wiek, masę ciała i wskazania kliniczne.

  • doustnie, po jedzeniu 600 mg/dobę w dawkach podzielonych – dawki zwiększamy o 200 mg co 3 dni dochodząc do 1-2 g/dobę
  • u dzieci modyfikacja dawki w zależności od masy ciała
  • dożylnie 10 mg/kg mc. najlepiej we wlewie kroplowym

Działania niepożądane

Niektóre z działań niepożądanych

  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego
  • wzrost masy ciała
  • wypadanie owłosienia
  • obrzęki
  • drżenie rąk i niezborność ruchowa
  • trombocytopenia
  • uszkodzenie wątroby (działanie hepatotoksyczne)

Interakcje

Kwas walproinowy zwalnia metabolizm fenobarbitalu, zwiększa ryzyko kumulacji i zatrucia. Wypiera z połączeń z białkami fenytoinę przyspieszając dodatkowo jej metabolizm (brak zmian stężenia wolnej frakcji leku).
Nie wpływa na metabolizm doustnych środków antykoncepcyjnych.
Wzmaga działanie leków przeciwdepresyjnych, neuroleptyków, inhibitorów MAO i alkoholu.

Zwiększają stężenie kwasu walproinowego i pochodnych we krwi:

  • bupropion
  • diazepam
  • fluoksetyna
  • kwas acetylosalicylowy
  • felbamat
  • cymetydyna
  • erytromycyna

Zmniejszają stężenie kwasu walproinowego i pochodnych we krwi:

  • chlorpromazyna
  • fenytoina
  • haloperidol
  • karbamazepina
  • meflochina

Stosowanie w okresie ciąży i laktacji

Kategoria D. Udowodniono, że stosowanie kwasu walproinowego i walproinianów w ciąży może doprowadzić do ciężkiego zespołu wad, i opisano go jako płodowy zespół walproinianowy.

Preparaty handlowe

Zawierające kwas walproinowy (Acidum valproicum):

  • Convulex – kaps. 0,15 g; 0,3 g; 0,5 g; syrop 5%
  • Depakine – tabl. 0,2 g

Zawierające kwas walproinowy i walproinian sodu (Acidum valproicum et Natrii valproas):

  • Depakine Chrono 300, 500 – tabl. powl. o przedł.dział. 0,3 g; 0,5 g
  • Depakine Chronossphere 100, 250, 500, 750, 1000 – granulat o przedłużonym działaniu 0,1 g; 0,25 g; 0,5 g; 0,75 g; 1 g

oraz odpowiedniki

Zawierające walproinian sodu (Natrii valproas):

  • Absenor – tabl. o mod. uwalnianiu 0,3 g; 0,5 g
  • Depakine – syrop 5%
  • Depakine – inj. i.v. 0,4 g / 4 ml
  • Valprolek
  • Orfiril – tabl. dojelitowe 0,15 g; 0,3 g
  • Orfiril retard – tabl. dojelitowe 0,3 g
  • Orfiril long – kaps. o przedł. uwalnianiu 0,15 g; 0,3 g
  • Orfiril long – minitabl. o przedł. uwalnianiu 0,5 g; 1 g
  • Orfiril – roztwór doustny 6%

oraz odpowiedniki

Zawierające walproinian magnezu (Magnesii valproas):

  • Dipromal – tabl. powl. 0,3 g

Zawierające amid kwasu walproinowego = walpromid (Valpromidum):

  • Depamide – tabletki powlekane 0,3 g

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu