Krokosz barwierski [historia i autorzy]

Krokosz barwierski (Carthamus tinctorius L.) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych. Pochodzi z Bliskiego Wschodu i Indii.

Morfologia

Łodyga
Podłużnie bruzdowana, błyszcząca, białożółta, osiągająca do 1,3 m wysokości.
Korzeń
Cienki, wrzecionowaty.
Liście
Lancetowate, kolczastoząbkowane na brzegu i kolczasto zakończone, miękkie.
Kwiaty
Zebrane w okazałe główkowate kwiatostany. Płatki korony początkowo czerwonożółte, z czasem intensywnie pomarańczowoczerwone.
Owoc
Niełupka.

Zastosowanie

Gatunek uprawiany już w starożytności jako roślina farbierska i oleista. W starożytnym Egipcie używana do wyrobu tłustej szminki. W Europie rozwój plantacji nastąpił w XVII wieku. Roślina uchodziła, obok indygowca, za źródło najlepszego barwnika roślinnego – zawartej w płatkach korony kwiatów kartaminy, zwanej też hiszpańską czerwienią. Kwiaty stosowano także jako lek pobudzający, przeczyszczający i wykrztuśny. Owoce pozbawione łupin zawierają nieco ponad 50% oleju kartamusowego używanego do celów spożywczych oraz do wyrobu mydeł, pokostu i laku. W tradycji indyjskiej i bliskowschodniej olej z krokosza stosowano do usuwania owłosienia jako środek niszczący mieszki włosowe. Najstarsze wzmianki o tym pochodzą z XIII-wiecznych traktatów seksuologicznych. Zwyczaj ten przetrwał do dziś i dotarł do Europy.

Nazewnictwo

Rodzajowa nazwa naukowa Carthamus pochodzi od zastosowania kwiatów tego gatunku w barwierstwie, prawdopodobnie od arabskiego karkhum, qurtum, korthom = farbowanie, barwienie. To samo znaczy w języku hebrajskim słowo kartami.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu