Kaczka domowa [historia i autorzy]

Kaczka domowa (Anas platyrhynchos f. domestica) – ptak gospodarski z rodziny kaczkowatych, udomowiona forma kaczki krzyżówki (Anas platyrhynchos) i kaczki piżmowej (Cairina moschata) oraz ich niepłodne mieszańce (mulardy).

Spis treści

Gatunki pierwotne

  • Kaczka krzyżówka, Anas platyrhynchos, została udomowiona pomiędzy 3500 r. p.n.e. a 2500 r. p.n.e., prawdopodobnie w południowych Chinach, a następnie niezależnie od udomowienia, które nastąpiło w Azji – także w starożytnej Europie: Grecji i Rzymie oraz Egipcie, Babilonii).
  • Kaczka piżmowa, Cairina moschata, została udomowiona przez Indian Ameryki Południowej w czasach przedkolumbijskich, a w Europie pojawiła się po odkryciu Ameryki w XVI wieku, przywieziona przez Hiszpanów i Portugalczyków.

Rasy hodowlane

Kaczki domowe, występują w licznych rasach i odmianach; są hodowane z uwagi na swą użyteczność gospodarczą – w celu pozyskania: mięsa, tłuszczu, pierza (stosowanego jako wypełniacz kołder, poduszek, kurtek) i jaj. Dzielą się na rasy użytkowe (typy): ogólnoużytkowe, mięsne, nieśne, a sporadycznie też w celach hobbystycznych (rasy ozdobne). Przeciętna kaczka ogólnoużytkowa znosi nieco ponad 100-200 jajek rocznie; kaczki nieśne – ponad 300 jaj (zazwyczaj 1 jajko dziennie). Kaczki ogolnoużytkowe osiągają masę 3–4 kg; kaczki mięsne do 5-6 kg.

Rasy kaczek o znaczeniu gospodarczym: kaczka pekińska, kaczka piżmowa (barbarie), kaczka biegus indyjski (indian runner) i ich mieszańce.

  • kaczka pekińska (kaczka z Long Island). Typ ogólnoużytkowy; słabo zaznaczony dymorfizm płciowy. Upierzenie białe. Kaczory mają u nasady ogona charakterystycznie zakręcone piórka. Głowa dość duża; dziób pomarańczowo-żółty; nogi pomarańczowe. Tułów szeroki, długi i nieco podniesiony z przodu; pierś szeroka i zaokrąglona. Waga: kaczka 3,4-3,7 kg, kaczor 3,8-4 kg; nieśność: 120-125 jaj rocznie (optymalnie 170-180 jaj rocznie). W 1873 Amerykanie wywieźli 25 białych kaczek z Pekinu do Nowego Jorku. Tylko 9 z nich przeżyło podróż docierając do Long Island. Z tych 9 kaczek powstała najbardziej popularna rasa kaczek domowych w Ameryce Pn. i Europie. Kaczki pekińskie przywieziono z USA do Europy (najpierw do Anglii) skąd rozprzestrzeniły się na kontynent europejski.
  • kaczka piżmowa (kaczka barbarie). Typ mięsny (mała zawartość tłuszczu w tuszce); wyraźny dymorfizm płciowy. Upierzenie gł.: białe, czarne, biało-czarne (łaciate). Głowa duża u kaczora i średniej wielkości u kaczki; na głowie grzebień z piór, który podnosi się, kiedy kaczka jest zaniepokojona; wokół oczu i dzioba czerwona lub czerwono-czarna skóra z mięsistymi naroślami i brodawkami, produkująca oleisty tłuszcz o zapachu piżma, szczególnie wyraźny u kaczorów w okresie godowym (stąd nazwa piżmowa); dziób cielisto-różowy lub czarny, nogi żółte lub czarne. Tułów poziomo ustawiony, długi, szeroki i głęboki; piersi i plecy szerokie. Waga: kaczka 3 kg, kaczor 6 kg; nieśność: 80-120 jaj rocznie (optymalnie 140-150 jaj rocznie). Kaczka poruszając się przesuwa głowę do tyłu i do przodu. Zachowała wiele cech dzikiej piżmówki amerykańskiej: zdolność do latania, instynkt wysiadywania jaj i wodzenia kacząt; kaczor syczy i jest 2-krotnie większy od kaczki. Przywieziona z Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej do Europy w XVI wieku przez Hiszpanów i Portugalczyków. Obecnie hodowana na całym świecie. Krzyżuje się z rasami kaczek domowych pochodzących od kaczki krzyżówki (np. kaczki pekińskie), dając niepłodne mieszańce (kaczki mulardy).
  • kaczka mulard. Typ mięsny (mała zawartość tłuszczu w tuszce); niepłodny mieszaniec kaczora piżmowego z kaczką pekińską (najczęściej). Dojrzałe kaczki mulardy posiadają instynk prokreacji: kaczki znoszą jaja, a kaczory kryją kaczki, ale zawsze pozostają sterylne płciowo. Najczęściej używana rasa kaczek do tuczu na foie gras.
  • kaczka Indian Runner (biegus indyjski). Typ nieśny. Upierzenie: białe, łaciate, czarne, szaro-czerwone. Głowa mała; dziób pomarańczowy lub czarny; nogi pomarańczowe lub czarne. Szyja cienka, długa; tułów wąski, pionowo ustawiony jak u pingwina, ogon podniesiony. Biega i szybko chodzi (stąd nazwa biegus). Waga: kaczka 1,7-1,8 kg, kaczor 2 kg; nieśność: 200-365 jaj rocznie. Składa jaja gdzie popadnie. Pochodzi z Indii, bardzo popularna w Azji; w Ameryce i Europie hodowana od XIX wieku.

Pożywienie i chów

Kaczki są w zasadzie wszystkożerne, aczkolwiek w warunkach hodowlanych zdecydowanie dominuje pokarm roślinny: ziarno, śruta, otręby, ziemniaki itd. Kaczki mające dostęp do naturalnych zbiorników wodnych żywią się też roślinami wodnymi oraz drobnymi bezkręgowcami. Samice kaczek pekińskich i biegusów indyjskich niechętnie wysiadują jaja, stąd w hodowli do wysiadywania używa się samic kaczek piżmowych, kur lub indyczek.

Pogłowie kaczek na świecie

Na świecie żyje ponad 2,6 miliarda kaczek; ponad 3/4 tej liczby przypada na Chiny.

Pogłowie kaczek w poszczególnych krajach:
państwo pogłowie kaczek domowych
(2006; w tys. szt.)
Chiny 2.035.880
Francja 74.811
Wietnam 71.700
Tajlandia 56.600
Indie 50.000
Malezja 40.000
Birma 37.703
Korea 34.000
Korea Południowa 28.081
Indonezja 23.720
cały świat 2.636.730

Kaczki w kulturze

Kacze pisklęta są – obok kurcząt – częstym motywem kartek pocztowych i ozdób związanych z Wielkanocą.

Najbardziej znanym w pop-kulturze przedstawicielem kaczki domowej jest Kaczor Donald – bohater wielu kreskówek Walta Disneya oraz Kaczor Daffy z serii kreskówek Looney Tunes.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu