Język jakucki [historia i autorzy]

Język jakucki – język Jakutów, narodu zamieszkującego wschodnią Syberię. Mówi nim ok. 300 tys. ludzi. Zaliczany do języków turkijskich, jednak długi wpływ języków tungusko-mandżurskich i mongolskich wywarł duży wpływa na fonetykę, słownictwo i gramatykę. Jest językiem aglutynacyjnym, ale ma też elementy fleksyjne. Charakterystyczną cechą fonetyki jest obecność samogłosek długich oraz dyftongów ("ya", "uo", "ie", "üö"), a także najbardziej wśród języków turkijskich rozwinięta harmonia wokalna, która w języku jakuckim występuje w 3 odmianach: harmonia palatalna (np. *a-e > a-a; *e-a > e-e), harmonia labialna (np. *a-u > a-y; *e-ü > e-i; *ö-i > ö-ü) oraz atrakcja labialna (*o-a > o-o; *ö-e > ö-ö).

Posiada 2 deklinacje: posesywną i nieposesywną. Nieposesywna (koń, konia itd.) jest deklinacją podstawową, podczas gdy posesywna (mój koń, mojego konia itd.) jest zbudowana na bazie nieposesywnej, acz nie zawsze jest to proste połączenie sufiksu posesywnego (np. w znaczeniu 'mój') z sufiksem deklinacyjnym. W deklinacji nieposesywnej występują następujące przypadki (w nawiasach podany jest ich wykładnik morfologiczny w postaci podstawowej, tzn. występującej po tematach zakończonych na samogłoskę):

  • Nominativus (-, tzn. brak osobnego wykładnika)
  • Dativus (-ga)
  • Accusativus (-ny)
  • Accusativus partitiv (-ta)
  • Accusativus comitativ (-lary) – Uwaga: Nie mylić z Comitatiwem!
  • Ablativus (-ttan)
  • Instrumental (-nan)
  • Comparativus (-taaghar)
  • Comitativus (-lyyn; po nazwach pokrewieństwa: -naan)

Czasownik posiada bogactwo form.

Alfabet stworzony w 1922 przez S. Nowgorodowa na bazie międzynarodowego alfabetu fonetycznego. Od 1939 cyrylica.

Z języka jakuckiego rozwinął się w XVII w. język dołgański.

Autorem jedynego słownika języka jakuckiego był polski zesłaniec, Edward Piekarski. Zaczął go pisać z nudów, żeby nie oszaleć na wygnaniu. Dziś jego nazwisko jest lepiej rozpoznawalne w Jakucji niż w Polsce. W Jakucku znajduje się np. pomnik Piekarskiego, którego próżno szukać w Polsce.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu