Gulczewo (powiat wyszkowski) [historia i autorzy]

Gulczewo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Wyszków.

Spis treści

Geografia

Sołectwo Gulczewo położone jest w Dolinie Dolnego Bugu. Graniczy z sołectwami Somianka i Kręgi w gminie Somianka oraz Tulewo w gminie Wyszków. Południową i południowo-wschodnią granicę sołectwa stanowi rzeka Bug. Zabudowania wsi rozrzucone są na znacznym obszarze, a wieś ma trzy części noszące osobne nazwy: część wschodnia to Podrybnie, centralna to Podborze, a południowo-zachodnia to Podkaczelasie.

Bug w granicach sołectwa płynie naturalnym, nieuregulowanym korytem, jego szerokość, głębokość i nurt są zmienne w czasie. Wody gruntowe tworzą jeden poziom o lustrze swobodnym, położony w utworach łatwo przepuszczalnych i zależny od opadów atmosferycznych oraz poziomu wody w rzece.

Dolina Dolnego Bugu, w której leży Gulczewo, wypełniona jest osadami rzecznymi piaszczystymi, ilastymi i mułowymi. Gleby są słabe, w obrębie tarasu zalewowego Bugu są to mady rzeczne, na tarasie nadzalewowym gleby bielicowe i bielice.

Na terenie sołectwa znajdują się znaczne obszary łąk, w tym łęgowych, kilka niewielkich fragmentów lasu, oraz obszary lasu łęgowego.

Najwyższym punktem w sołectwie jest wierzchołek pagórka w lesie na jego zachodniej granicy, na wysokości 97,7 m n.p.m., a najniższym najdalej w dół rzeki położony punkt brzegu Bugu, na wysokości ok. 81 m n.p.m.

Historia

Wieś była wzmiankowana w dokumentach z XIV wieku, które wymieniają ją wśród osad podporządkowanych kościołowi w Wyszkowie.

Gulczewo leżało w ziemi nurskiej i co najmniej od połowy XV wieku do połowy XVII wieku było w posiadaniu rodziny Gulczewskich lub Gólczewskich herbu Junosza. Źródła wymieniają jej członków jako właścicieli wsi:

  • w połowie XV wieku Czesława z Gulczewa i jego syna Jana;
  • w 1565 Sebastyana Samuela z Gulczewa;
  • w 1578 Jakóba Gulczewskiego, podsędka nurskiego, i Stanisława Gulczewskiego, cześnika nurskiego;
  • w 1603 Jana Gulczewskiego, syna Stanisława;
  • w 1643 Pawła Gulczewskiego, syna Jana.

W początku lat 90. XX wieku żadna osoba o nazwisku Gulczewski bądź Gólczewski nie była już zameldowana na terenie historycznej ziemi nurskiej.

Gulczewo wymienione jest w 1889 roku w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” jako jedna z wsi, które „wchodziły poprzednio w skład dóbr Rybno”; liczyło wówczas 47 gospodarstw, 1441 mórg gruntu i należało do parafii w Wyszkowie oraz do gminy Somianka. W słowniku tym występuje pod nazwą Gulczew, jednak na wielu ówczesnych mapach: „Topograficznej Karcie Królestwa Polskiego” z 1838, na niemieckiej mapie sztabowej „Übersichtskarte von Mitteleuropa, Warszawa” z 1899 oraz austro-węgierskiej „A Monarchia III. katonai felmérése” z ok. 1910, nosi współczesną nazwę Gulczewo.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ostrołęckiego.

We wsi znajduje się wiele zarejestrowanych stanowisk archeologicznych, a w rejestrach konserwatora zabytków znajdują się cztery budynki, w większości z początków XX wieku.

Współczesność

Gulczewo należy do utworzonej w 1982 roku parafii św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Wyszkowie w diecezji łomżyńskiej, a we wsi powstał w latach 1984–1986 murowany kościół filialny pw. św. Rocha (konsekracja 1990). Z okazji 25 rocznicy rozpoczęcia budowy 16 sierpnia 2009 roku odbyła się uroczysta Msza Święta z udziałem biskupa Stanisława Stefankai koncert kameralny.

Od 2002 roku w miejscowości odbywają się Międzysołeckie Igrzyska Sportowo-Rekreacyjne. W ramach imprezy rozgrywany jest turniej piłki siatkowej oraz konkurencje siłowe i rekreacyjne.

W 2005 roku prof. Ludwik Maciąg zapoczątkował tradycję obchodzenia Dni Konia, które obecnie składają się z rajdu konnego, pokazów umiejętności jeździeckich i wystawy malarstwa.

We wsi do 2011 roku znajdowała się szkoła podstawowa, która została zlikwidowana decyzją Rady Miejskiej w Wyszkowie. Obecnie dzieci z Gulczewa uczęszczają do szkoły rejonowej w Rybnie.

20 listopada 2011 zawiązała się Ochotnicza Straż Pożarna w Gulczewie, która uzyskała siedzibę w budynku zlikwidowanej szkoły. Pierwsze oficjalne zebranie sprawozdawcze strażaków ochotników odbyło się 17 marca 2013, choc brali oni już wcześniej udział w akcjach ratowniczych.

Na terenie sołectwa Gulczewo znajdują się jedne z większych obszarów budownictwa letniskowego w gminie Wyszków. Jest ono przemieszane przestrzennie z zabudową mieszkaniową.

Znane osoby związane z Gulczewem

  • Ludwik Maciąg (1920–2007) – malarz polski

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu