Grenada (miasto w Hiszpanii) [historia i autorzy]

Grenada (Granada) – miasto w płd. Hiszpanii, w dolinie rzeki Genil (dopływ rzeki Gwadalkiwir), w Górach Betyckich, 271 tys. mieszkańców (1994). Stolica prowincji Grenada, w regionie Andaluzja. Ośrodek handlowy, przemysłowy i kulturalny. Jedna z najważniejszych miejscowości turystycznych w Hiszpanii, słynna z pięknego położenia, licznych zabytków i niezapomnianych krajobrazów. Szczególny urok Grenady polega na tym, że w ciągu kilku godzin można jeździć na nartach w górach Sierra Nevada, a potem kąpać się w Morzu Śródziemnym na Costa del Sol, oddalonym o ok. 70 km.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Granada.

Spis treści

Demografia

Rozwój demograficzny Grenady (1900-2010)

Historia

  • VII w. p.n.e. powstanie osady Iberoceltów utrzymującej kontakty z Fenicjanami, Kartagińczykami i Grekami;
  • W V w. p.n.e. kolonia grecka o nazwie Elibyrge lub Elybirge;
  • Po I wojnie punickiej opanowana przez Kartaginę;
  • W czasie II wojny punickiej zdobyta przez Rzymian; zmiana nazwy na Illiberis. Cezar nadał osadzie nazwę Municipium Florentinum Iliberitanu, skróconą później do Florentia;
  • Po najeździe Wizygotów siedziba biskupstwa oraz administracji świeckiej;
  • 551–615 Granada pod panowaniem cesarstwa bizantyńskiego;
  • 615–711 w królestwie Wizygotów;
  • W 711 r. założona przez Arabów w pobliżu starożytnej osady iberyjskiej i rzymskiej o nazwie Garnata lub Garnata al-Yahud;
  • Od 1013–1091 stolica niezależnego państewka berberyjskich Zirydów;
  • 1091–1145 w państwie Almorawidów;
  • 1147–1238 pod rządami Almohadów;
  • W latach 1238–1492 stolica emiratu Grenady i rozkwit miasta po zawarciu przymierza z Kastylią. Schronienie znaleźli tutaj islamscy wygnańcy z Kordoby i Sewilli, po zajęciu przez chrześcijan zachodniej Andaluzji. Grenada stała się największym (ok. 400 000 mieszkańców) i najbogatszym miastem Półwyspu Iberyjskiego;
  • 1246 pod zwierzchnictwem (lenno) Kastylii;
  • 2 stycznia 1492 r. przejęta przez Kastylię jako ostatni punkt oporu muzułmanów;
  • W 1492 r. utworzenie arcybiskupstwa;
  • 1501 muzułmanom dano do wyboru – przymusowy chrzest lub wygnanie;
  • 1504 budowa kaplicy królewskiej Capilla Real – miejsca pochówku Królów Katolickich;
  • 1511 budowa Hospital Real;
  • 1523 początek budowy katedry;
  • W 1526 r. założenie uniwersytetu;
  • 1526 – budowa pałacu Karola V a Alhambrze;
  • Po wygnaniu w 1609–14 morysków (Arabów, którzy przeszli na katolicyzm) regres gospodarczy;
  • 28 stycznia 1810–16 września 1812 pod okupacją francuską;
  • W czasie wojny domowej po stronie Republiki. W sierpniu 1936 zdobyta przez wojska gen. Franco.

Zabytki

Kto nie widział Grenady, ten niczego nie widział – przysłowie hiszpańskie.

Alhambra, warowny zespół pałacowy zbudowany w XIII w. przez Nasrydów i rozbudowany w XIV w., arcydzieło architektury arabskiej w Hiszpanii, którą cechuje niezwykłe bogactwo dekoracji wnętrz, m.in. arkadowe galerie kolumnowe, stalaktytowe sklepienia, ściany wykładane płytkami azulejos i barwnymi stiukami z ornamentem oraz malowidła ścienne.

  • Alcazaba, zamek, najstarsza część Alhambry, stoi wysoko na górskiej ostrodze nad rzeką Darro.
  • Pałace, kompleks pałacowy składający się z kilku części:
    • Mexuar, miejsce pracy urzędników dworskich i państwowych,
      • Sala de Mexuar, gdzie odbywały się posiedzenia rządu i królewskiego sądu;
      • Patio de Mexuar (dawny seraj), piękny dziedziniec z fontanną,
      • Cuarto Dorado, imponujące dzieło nasrydzkiej sztuki, (służąca do audiencji prywatnych);
    • Dziedziniec Mirtowy, centralny punkt Alhambry;
      • Sala de la Barca (dawna poczekalnia), z sufitem w kształcie łodzi;
      • Sala Ambasadorów, jedna z najpiękniejszych;
        z kopułą – arcydziełem intarsji, wzorem zdobienia reprezentacyjnych sal; (centrum polityczne i dyplomatyczne arabskiej Grenady);
    • Dziedziniec Lwów, najdoskonalszy przykład zdobnictwa mauretańskiego; z fontanną wspartą na 12 lwach;
      • Sala Mozarabów;
      • Sala Królów, z polichromowanymi malowidłami na suficie;
      • Sala Dwóch Sióstr, z gipsowym sklepieniem stalaktytowym,
      • Sala Abencerragów, z kopułą w kształcie gwiazdy.
  • Pałac Karola V, największy obiekt w kompleksie Alhambry, uważany za najpiękniejsze dzieło renesansu poza Włochami. Zbudowany w XVI w. na podstawie projektu hiszpańskiego architekta Pedra Machuca, jako "znak zwycięstwa" chrześcijaństwa, finansowany ze specjalnie utworzonego podatku płaconego przez Arabów. Jest to monumentalna budowla z galeriami i dwukondygnacyjną kolumnadą wokół okrągłego dziedzińca wewnętrznego. Fasada zewnętrzna jest utrzymana w stylu renesansu toskańskiego. W pałacu znajdują się dwa muzea: Muzeum Archeologiczne, gdzie przechowywane są znaleziska z Alhambry; Muzeum Sztuk Pięknych oferuje przegląd malarstwa szkół związanych z Grenadą oraz gromadzi dzieła pochodzące z rozwiązanych klasztorów Grenady.
  • Generalife, na górnym zboczu Alhambry rozpościera się zespół ogrodowy z pawilonami, który był letnią rezydencją emirów mauretańskich. Obecnie jest wspaniałym przykładem islamskiej sztuki ogrodowej.
  • Katedra,Santa María de la Encarnación, gotycko-renesansowa z XVI–XVIII w.; wnętrze o dług. 116 m, szer. 67 m, pięcionawowe, bogato zdobione rzeźbami, obrazami i wyposażone w dzieła sztuki.
    • Kaplice:
      • Capilla Real, miejsce pochówku Królów Katolickich – Izabeli i Ferdynanda oraz Joanny Szalonej i Filipa Pięknego.
      • Capilla Mayor, w formie kulistej świątyni z bogatym wystrojem plastycznym.
      • Ołtarze: główny – renesansowy z naturalistycznymi rzeźbami i reliefami oraz św. Jakuba (miejsce kultu – Santiago de Compostela)
      • Zakrystia ze skarbcem i kolekcją malarstwa flamandzkiego, m.in. Rogiera van der Weydena, Hansa Memlinga.
  • Klasztor kartuzów z kościołem, z XVI-XVII w., z zakrystią w stylu churrigueryzmu z XVIII w.; zaliczany do arcydzieł architektury barokowej.
  • Klasztor św. Hieronima (hiszp. Monasterio de San Jerónimo), budowa rozpoczęta na polecenie Królów Katolickich w 1496. Karol V wydał rozporządzenie żeby klasztor został poświęcony pamięci zmarłego wybitnego dowódcy wojsk hiszpańskich, wicekrólowi Neapolu Gonzalo Fernándezowi de Córdoba. Zwłoki księcia zostały złożone w tym klasztorze. Klasztorowi nadał ostateczny kształt Diego de Siloé, główny architekt budowy od 1528 roku.
  • Kościoły: San Pedro y San Pablo, Santa Ana.
  • Pałace: Casa del Cabildo Antiquo (dawna szkoła wyższa z czasów Maurów); pałac arcybiskupów z XVII w.
  • Kamienice: Corral de Carbon, Casa de los Tiros, Casa del Castri.
  • Albaicin, stara zabytkowa dzielnica z klimatem mauretańskiej Grenady.

Miasta partnerskie

  • Aix-en-Provence, Francja
  • Belo Horizonte, Brazylia
  • Coral Gables, Stany Zjednoczone
  • Fryburg Bryzgowijski, Niemcy
  • Marrakesz, Maroko
  • Szardża, Zjednoczone Emiraty Arabskie
  • Tetuan, Maroko
  • Tilimsan, Algieria
  • Bydgoszcz, Polska

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu