Franciszkanizm w literaturze [historia i autorzy]

Franciszkanizm w literaturze – tendencje w literaturze XX wieku nawiązujące do idei franciszkanizmu i jego protagonisty św. Franciszka z Asyżu. Bohater literatury nurtu franciszkańskiego to człowiek prosty, radujący się z życia, głęboko religijny i miłujący naturę. Pochwała prostego stosunku do świata łączy się często w utworach tego nurtu ze świadomym uproszczeniem kompozycji i stylu.

Określa on poglądy i postawę przyjmowaną przez świętego Franciszka z Asyżu i franciszkanów polegającą na:

  1. Życiu według zasad Ewangelii
  2. Pokornym przyjmowaniu cierpienia
  3. Radowaniu się ubóstwem
  4. Podkreślaniu miłości i troskliwości Boga Ojca w stosunku do swoich umiłowanych dzieci
  5. Braterstwie z wszystkimi stworzeniami ożywionymi i nieożywionymi, które określa się mianem braci i sióstr
  6. Otaczaniu miłością każdego człowieka, zwłaszcza grzeszników
  7. Pokutowaniu za grzechy
  8. Pokorze
  9. Radości w życiu
  10. Służbie Bogu, Kościołowi, bliźnim, szczególnie ubogim i cierpiącym oraz światu

Terminu franciszkanizm używali m.in. A. Gemelli, T. Lombardi, L. Iriarte. Franciszkanizmem nazywa się także dzieje zakonów i wspólnot religijnych o inspiracji franciszkańskiej.

Pierwiastki franciszkańskie pojawiają się w literaturze już w średniowieczu, ale o franciszkanizmie, jako o jej nurcie możemy mówić dopiero od drugiej połowy XIX wieku. Związane jest to z ukazaniem się książki A. F. Ozanama Les Poètes franciscains en Italie au treizième siècle (1852), której streszczenie Franciszek Seraficki i poeci włoscy z jego szkoły pojawiło się w Polsce rok później. Franciszkanizm przejawia się nie tylko w tekstach poświęconych świętemu Franciszkowi, ale i tych, w których pojawiają się franciszkanie oraz odnoszących się do duchowości franciszkańskiej lub do motywów związanych z Asyżem.

Postacie franciszkanów pojawiają się w następujących tekstach:

  • I. Chodźko Pamiętniki kwestarza
  • W. S. Reymont Pielgrzymka na Jasną Górę. Wrażenia i obrazy
  • Z. Nałkowska Książka zażaleń
  • P. Górska Paleta i pióro
  • A. Mickiewicz Dziady, Pan Tadeusz
  • I. Hołowiński Opuszczony klasztor, Ksiądz kapucyn
  • J. I. Kraszewski Sfinks

Postacie występujących w literaturze franciszkanów wzorowane były często na znanych osobach, szczególnie, jeśli żyły według zasad duchowości franciszkańskiej.

Wyrazem franciszkanizmu jest także postawa życiowa człowieka, zgodna z duchem św. Franciszka. Typowo franciszkańskie podejście do życia przejawia się w następujących tekstach:

  • E. Zegadłowicz Przyjdź Królestwo Twoje
  • S. Witkiewicz Myśli, List do syna
  • W. Bąk Pochwalona niech będzie zima
  • J. Korczak Sam na sam z Bogiem. Modlitwy tych, którzy się nie modlą
  • J. Kasprowicz Księga ubogich

Franciszkanizm wiąże się także z tekstami poświęconymi świętemu Franciszkowi:

  • Kwiatki świętego Franciszka
  • L. de Wohl Święty Franciszek z Asyżu. Radosny żebrak
  • G. K. Chesterton Święty Franciszek z Asyżu
  • R. Brandstaetter Inne kwiatki świętego Franciszka, Teatr świętego Franciszka
  • Zofia Kossak-Szczucka Bez oręża, Opiekun Bożych stworzeń (opowiadanie w zbiorze Szaleńcy Boży)

W końcu przejawem franciszkanizmu mogą być teksty związane z Asyżem:

  • R. Brandstaetter Kroniki Asyżu
  • W. Łysiak Wyspy zaczarowane

W malarstwie franciszkanizm jest kojarzony przede wszystkich z twórczością Giotta di Bondone, Cimabuego.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu