Diecezja koszalińsko-kołobrzeska [historia i autorzy]

Diecezja koszalińsko-kołobrzeska (łac. Dioecesis Coslinensis-Colubreganus, niem. Bistum Köslin-Kolberg) – jedna z trzech diecezji obrządku łacińskiego w metropolii szczecińsko-kamieńskiej ustanowiona 28 czerwca 1972, położona na terenie województw: lubuskiego, wielkopolskiego, pomorskiego i zachodniopomorskiego. Jest następczynią biskupstwa kołobrzeskiego istniejącego w latach 1000–1007.

Spis treści

Historia

W trakcie zjazdu gnieźnieńskiego w 1000 ogłoszono utworzenie niezależnej metropolii gnieźnieńskiej oraz powołanie podległych jej nowych biskupstw-sufraganii w Krakowie z biskupem Popponem, we Wrocławiu z biskupem Janem i w Kołobrzegu z biskupem Reinbernem. Biskupstwo kołobrzeskie wraz ze śmiercią pierwszego biskupa upadło. Reakcja pogańska zwyciężyła na Pomorzu i osiągnięcia biskupa-misjonarza zostały całkowicie zniszczone. Właściwym misjonarzem tych ziem stał się dopiero Otton z Bambergu, który ochrzcił tysiące Pomorzan, a tereny objęte jego misją zostały włączone pod jurysdykcję jego diecezji w Bambergu.

Teren obecnej diecezji przez wieki należał w latach 1140-1535 do rzymskokatolickiej diecezji pomorskiej z siedzibą biskupów w Wolinie (do 1188) i Kamieniu Pomorskim (do 1535), a także częściowo do archidiecezji poznańskiej, archidiecezji gnieźnieńskiej, diecezji kruszwickiej, diecezji włocławskiej, a po reformacji do diecezji berlińskiej i diecezji wrocławskiej. W 1923 powstała Wolna Prałatura Pilska, która skupiała spore tereny dzisiejszej diecezji.

Po zakończeniu działań wojennych, 15 sierpnia 1945 całe terytorium obecnej diecezji zostało włączone do Administracji Apostolskiej Kamieńskiej, Lubuskiej i Prałatury Pilskiej z siedzibą w Gorzowie Wielkopolskim, którą potocznie nazywano diecezją gorzowską.

W latach 70., po nawiązaniu stosunków dyplomatycznych z Republiką Federalną Niemiec na terenie administracji planowano utworzyć trzy diecezje obrządku łacińskiego. Jedną z nich miała być diecezja słupsko–kołobrzeska.

Kiedy rozważano podział administracji apostolskiej ze stolicą w Gorzowie Wielkopolskim, planowano ogromny teren (1/7 powierzchni Polski) przekształcić w trzy osobne jednostki kościelne. Wśród nich w latach 1970-1972 wymieniano diecezję ze stolicą biskupią w Słupsku. Pierwszy projekt datowany na 1 czerwca 1970 zakładał, iż katedrą będzie Kościół Najświętszej Maryi Panny.

Jeszcze na początku 1972 była mowa o diecezji ze stolicą w Słupsku. Jednakże władze państwowe oponowały, aby stolicą nowej diecezji został Koszalin, gdyż był wówczas centrum administracyjnym ówczesnego województwa koszalińskiego. Władze kościelne przyjęły taką propozycję i ostatecznie w 28 czerwca 1972 papież Paweł VI bullą Episcoporum Poloniae Coetus erygował diecezję koszalińsko-kołobrzeską, która powstała z terenów diecezji berlińskiej i Prałatury Pilskiej i została włączona do metropolii gnieźnieńskiej. Pierwszym ordynariuszem został bp Ignacy Jeż.

Papież Jan Paweł II dwukrotnie zmieniał granice diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. 25 marca 1992 bulla Totus Tuus Poloniae Populus wyłączyła z diecezji tereny na wschód od Słupska i Miastka, które przyłączono do diecezji pelplińskiej. Z diecezji gorzowskiej przyłączono wówczas okręg pilski z Piłą, Trzcianką i Krzyżem Wielkopolskim na czele. Od 1992 diecezja należy do metropolii szczecińsko-kamieńskiej. Kolejna zmiana granic diecezji miała miejsce 25 marca 2004 kiedy dekanat złotowski przyłączono do nowej diecezji bydgoskiej.

Najważniejszym wydarzeniem w dziejach diecezji była wizyta Jana Pawła II. Papież rozpoczynając czwartą podróż apostolską do Ojczyzny wylądował na podkoszalińskim lotnisku w Zegrzu Pomorskim. Podczas wizyty w diecezji w dniach 1 - 2 czerwca 1991 poświęcił gmach seminarium duchownego, nawiedził koszalińską katedrę skąd prowadził modlitwę różańcową transmitowaną przez Radio Watykańskie na cały świat, odprawił mszę polową dla wielkiej rzeszy diecezjan przed kościołem Ducha Świętego w Koszalinie i poświęcił Sanktuarium Maryjne na Górze Chełmskiej. W drugim dniu pielgrzymki na lotnisku w Zegrzu Pomorskim papież spotkał się z Wojskiem Polskim i odleciał do Rzeszowa, aby kontynuować wizytę apostolską w Polsce.

Diecezja koszalińsko-kołobrzeska graniczy z sześcioma diecezjami (od zachodu z archidiecezją szczecińsko-kamieńską i diecezją zielonogórsko-gorzowską, od południa z archidiecezją poznańską i archidiecezją gnieźnieńską oraz od wschodu z diecezją bydgoską i diecezją pelplińską), a także od północy z Bałtykiem.

Rozwój sieci dekanalnej

W 1972 w chwili erekcji diecezji było 14 dekanatów:

  • białogardzki
  • bytowski
  • człuchowski
  • drawski
  • kołobrzeski
  • koszaliński
  • lęborski
  • sławieński
  • Słupsk Północ
  • Słupsk Południe
  • szczecinecki
  • świdwiński
  • wałecki
  • złotowski

29 stycznia 1973 bp Ignacy Jeż dokonał nowego podziału diecezji na 16 dekanatów:

  • białogardzki
  • bytowski
  • człuchowski
  • drawski
  • kołobrzeski
  • koszaliński
  • lęborski
  • łupawski
  • miastecki
  • mirosławiecki
  • sławieński
  • słupski
  • szczecinecki
  • świdwiński
  • wałecki
  • złotowski

W 1977 diecezja była podzielona na 19 dekanatów po utworzeniu: barwickiego, darłowskiego i łebskiego. W 1982 było już 21 dekanatów: podzielono dekanat koszaliński na odrębne dekanaty Koszalin Północ i Koszalin Południe, a także utworzono dekanat Czarne. Po utworzeniu dekanatów Główczyce i Połczyn-Zdrój diecezja w 1987 była podzielona na 23 dekanaty. 25 marca 1992 po ustanowieniu nowych granic diecezji bp Czesław Domin dokonał nowego podziału na 23 dekanaty:

  • Barwice
  • Białogard
  • Czarne
  • Darłowo
  • Drawsko Pomorskie
  • Jastrowie
  • Kołobrzeg
  • Koszalin Południe
  • Koszalin Północ
  • Krzyż Wielkopolski
  • Miastko
  • Mirosławiec
  • Piła
  • Polanów
  • Połczyn-Zdrój
  • Sławno
  • Słupsk Południe
  • Słupsk Północ
  • Szczecinek
  • Świdwin
  • Trzcianka
  • Wałcz
  • złotowski

Bp Marian Gołębiewski na początku swojej posługi w diecezji, która rozpoczął w 1996 utworzył dekanaty ze stolicami w: Bobolicach, Mielnie i Ustce, dekanat Krzyż Wielkopolski włączył do dekanatu trzcianeckiego, natomiast dekanaty koszalińskie i słupskie połączył w pojedyncze jednostki administracyjne jako dekanat Koszalin Miasto i dekanat Słupsk. Ten sam biskup 1 stycznia 1999 dokonał kolejnej zmiany w wewnętrznych granicach administracji diecezji tworząc dekanat Gościno oraz Słupsk Wschód oraz Słupsk Zachód.

Po odłączeniu od diecezji 25 marca 2004 dekanatu złotowskiego, który przeszedł do nowej diecezji bydgoskiej obecnie diecezja koszalińsko-kołobrzeska składa się z 24 dekanatów:

  • Dekanat Barwice
  • Dekanat Białogard
  • Dekanat Bobolice
  • Dekanat Czarne
  • Dekanat Darłowo
  • Dekanat Drawsko Pomorskie
  • Dekanat Gościno
  • Dekanat Jastrowie
  • Dekanat Kołobrzeg
  • Dekanat Koszalin Miasto
  • Dekanat Miastko
  • Dekanat Mielno
  • Dekanat Mirosławiec
  • Dekanat Piła
  • Dekanat Polanów
  • Dekanat Połczyn-Zdrój
  • Dekanat Sławno
  • Dekanat Słupsk Wschód
  • Dekanat Słupsk Zachód
  • Dekanat Szczecinek
  • Dekanat Świdwin
  • Dekanat Trzcianka
  • Dekanat Ustka
  • Dekanat Wałcz

Biskupi

  • Biskup diecezjalny: Ks. Bp Edward Dajczak (od 2007)
  • Biskup pomocniczy / Wikariusz generalny: Ks. Bp Paweł Cieślik (od 1995)
  • Biskup pomocniczy / Wikariusz generalny: Ks. Bp Krzysztof Zadarko (od 2009)
  • Biskup senior: Ks. Bp Tadeusz Werno (senior od 2007)

Instytucje diecezjalne

  • Kuria Biskupia w Koszalinie:
    • Kanclerz, wikariusz biskupi ds. sakramentalnych - ks. Wacław Łukasz
    • Wicekanclerz - ks. Kazimierz Klawczyński
    • Oficjał Sądu Biskupiego - ks. Andrzej Pawłowski, sen.
    • Wikariusze Generalni - bp Paweł Cieślik, bp Krzysztof Zadarko
    • Dyrektor Wydziału Katechetycznego- ks. Radosław Mazur
    • Diecezjalny Wizytator Katechetyczny - ks. Adam Saks
    • Dyrektor Wydziału Duszpasterskiego - ks. Krzysztof Włodarczyk
    • Diecezjalny Duszpasterz Rodzin - ks. Łukasz Gąsiorowski
    • Notariusz - ks. Rafał Zabłoński
    • Ekonom Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej - ks. Jacek Święszkowski
    • Wzajemna Pomoc Kapłańska - ks. Grzegorz Szewczak
  • Wyższe Seminarium Duchowne - rektor ks. Wojciech Wójtowicz
  • Caritas Diecezjalna- dyrektor ks. Adam Wakulicz
  • Dom Księży Emerytów w Koszalinie - dyrektor ks. Jarosław Kodzia
  • Dom Księży Emerytów w Kołobrzegu - dyrektor ks. Jerzy Knap
  • Egzorcyści diecezjalni - ks. Antoni Zieliński, ks. Andrzej Finc SDB
  • Archiwum Diecezjalne w Koszalinie - dyrektor ks. Tadeusz Ceynowa
  • Rozgłośnia Diecezjalna
  • Gość Niedzielny- redaktor naczelny - ks. Wojciech Parfianowicz
  • Diecezjalne Domy Rekolekcyjne:
    • Centrum Edukacyjno-Formacyjne Certus w Koszalinie - dyrektor ks. Andrzej Wachowicz
    • Ośrodek Wczasowy Pleśna Park w Pleśnej - dyrektor ks. Jerzy Knap
    • Ośrodek Wczasowy pw. Aniołów Stróżów w Kołobrzegu - dyrektor ks. Piotr Popławski
    • Ośrodek Wczasowy pw. św. Liboriusza w Ostrowcu - dyrektor ks. Piotr Szczepaniuk

Patroni

  • Święty Wojciech - główny patron
  • Święty Maksymilian Maria Kolbe - współpatron

Błogosławieni i męczennicy

  • August Froehlich – rektor kościoła św. Pawła w Drawsku Pomorskim, proboszcz z Rathenow, za obronę polskich robotników przymusowych został zamęczony w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Dachau
  • Bronisław Kostkowski – błogosławiony i męczennik Kościoła katolickiego, został zamęczony w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Dachau
  • Adolf Pojda – proboszcz Parafii św. Ottona w Słupsku, został zamęczony w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Dachau

Świątynie

Główna świątynia

  • Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Koszalinie

Ważne świątynie

  • Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu – konkatedra, kolegiata
  • Kolegiata Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych w Pile, kolegiata
  • Kościół św. Jana Chrzciciela w Budzistowie – najstarsza świątynia w diecezji
  • Kościół Mariacki w Słupsku, gotyk pomorski
  • Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sławnie, gotyk pomorski
  • Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Darłowie, gotyk pomorski
  • Kościół Mariacki w Białogardzie, gotyk pomorski
  • Kościół Mariacki w Świdwinie, gotyk pomorski
  • kościół pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Drawsku Pomorskim, gotyk pomorski, dawny Mariacki
  • Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Sławsku, gotyk pomorski
  • Kościół św. Michała Archanioła w Karlinie, gotyk pomorski
  • Kościół św. Jacka w Słupsku, podominikański
  • Kościół Matki Bożej Różańcowej w Rusowie
  • Kościół Matki Boskiej Królowej Polski w Iwięcinie, pocysterski

Sanktuaria i miejsca pielgrzymowania

  • Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Skrzatuszu
  • Sanktuarium Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej w Koszalinie (na Górze Chełmskiej, na wzgórzu Krzyżance)
  • Święta Góra Polanowska średniowieczne sanktuarium maryjne,
  • Kościół św. Wojciecha w Koszalinie
  • Kościół św. Maksymiliana Kolbego w Słupsku
  • Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Darłowie Franciszkańskie sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej i Matki Bożej Jedności
  • Szczecinecka Kalwaria Kamienna Kalwaria wokół kościoła św. Rozalii w Szczecinku
  • Statua Matki Boskiej Królowej Narodu w Domacynie dar narodu filipińskiego
  • Kościół w Osiekach w XV w. kościół słynął z krwawiącej Hostii, która zaginęła w zawierusze reformacji

Zakony

Zakony męskie

  • Bracia Szkolni (FSC)
  • Chrystusowcy (TChr)
  • Franciszkanie (OFM Conv.) 4 domy zakonne
  • Kapucyni (OFM Cap.) 2 domy zakonne
  • Marianie (MIC)
  • Redemptoryści (CSsR)
  • Saletyni (MS) 2 domy zakonne
  • Salezjanie (SDB) 5 domów zakonnych
  • Salwatorianie (SDS)
  • Zmartwychwstańcy (CR) 2 domy zakonne

Zakony żeńskie

  • Albertynki (ZSAPU)
  • Boromeuszki (SMCB)
  • Elżbietanki (CSSE) 2 domy zakonne
  • Felicjanki (CSSF) 2 domy zakonne
  • Franciszkanki Misjonarki Maryi (FMM)
  • Franciszkanki od Pokuty (CSF) 2 domy zakonne
  • Kanoniczki Ducha Świętego (CSS) 2 domy zakonne
  • Karmelitanki Bose (OCD)
  • Klaretynki (RMI)
  • Nazaretanki (CSFN)
  • Niepokalanki (CSIC)
  • Pallotynki (SAC) 2 domy zakonne
  • Salezjanki (FMA/CMW) 3 domy zakonne
  • Serafitki (CMBB)
  • Sercanki bezhabitowe (CSM) 2 domy zakonne
  • Szarytki (SM, FdlC, DC, HdC)
  • Siostry Najświętszej Duszy Chrystusa (CSSA)
  • Siostry Opatrzności Bożej (SDP)
  • Siostry Szensztackie (ISSM) 2 domy zakonne
  • Siostry De Notre Dame (SSND)
  • Służebniczki
  • Urszulanki Szare (SJK) 2 domy zakonne
  • Siostry Szpitalne (HSC)

Świeckie Instytuty Życia Konsekrowanego

  • Wspólnota Dzieci Łaski Bożej z Lipia (na prawie diecezjalnym) 6 domów zakonnych

Miasta diecezji

  • Koszalin
  • Słupsk
  • Piła
  • Kołobrzeg
  • Szczecinek
  • Wałcz
  • Białogard
  • Ustka
  • Trzcianka
  • Świdwin
  • Darłowo
  • Sławno
  • Złocieniec
  • Miastko
  • Drawsko Pomorskie
  • Jastrowie
  • Połczyn-Zdrój
  • Czaplinek
  • Sianów
  • Czarne
  • Krzyż Wielkopolski
  • Karlino
  • Bobolice
  • Borne Sulinowo
  • Kalisz Pomorski
  • Kępice
  • Okonek
  • Barwice
  • Polanów
  • Mirosławiec
  • Tychowo
  • Gościno
  • Człopa
  • Biały Bór
  • Tuczno
  • Wieleń (część północna)

Osoby związane z diecezją

  • Zygfryd von Boock – biskup kamieński w latach 1424-1446
  • Michał Czajkowski – ksiądz pochodzący ze Świdwina
  • Henning Iwen – biskup kamieński w latach 1446-1468
  • Dariusz Jastrząb – infułat, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie
  • Antoni Kloska – infułat, wykładowca Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie, proboszcz w Białogardzie
  • Marian Subocz – inkardynowany do diecezji, dyrektor Caritas Polska od 2007

Plik:Skrzatusz kościół.jpg|Sanktuarium Maryjne w Skrzatuszu Plik:Koszalin - Góra Chełmska, kaplica.jpg|Sanktuarium na Górze Chełmskiej Plik:Budzistowo Church 2009-05a.jpg|Kościół w Budzistowie Plik:Mariacki slupsk.JPG|Kościół Mariacki w Słupsku Plik:POL Sławno kościół NMP-7.jpg|Kościół Mariacki w Sławnie Plik:Darlowo kosciol stimoroll.jpg|Kościół Mariacki w Darłowie Plik:Kościół NMP.jpg|Kościół Mariacki w Białogardzie Plik:Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Świdwinie.jpg|Kościół Mariacki w Świdwinie Plik:Drawsko Church.JPG|Kościół w Drawsku Pomorskim Plik:Kościół 2.jpg|Kościół w Karlinie Plik:Kościół św. Jacka Słupsk.JPG|Kościół św. Jacka w Słupsku Plik:Iwiecino kosciol pw Matki Bozej Krolowej Polski.jpg|Kościół w Iwięcinie Plik:Rusowo.jpg|Kościół Matki Bożej Różańcowej w Rusowie Plik:Osieki church.jpg|Kościół w Osiekach

</gallery>

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu