Czarnoksiężnik z Oz [historia i autorzy]

Czarnoksiężnik z Oz (Czarnoksiężnik z krainy Oz) – amerykański film familijny, fantastyczno-przygodowy musical, z 1939 roku. Produkcję tę wyreżyserowali King Vidor, Richard Thorpe i Victor Fleming.

W roku 2007 film został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata.

Spis treści

O filmie

Jest to adaptacja powieści dla dzieci Czarnoksiężnik z Krainy Oz autorstwa L. Franka Bauma. Rolę Dorotki miała zagrać Shirley Temple, jednak ostatecznie w postać tę wcieliła się aktorka i piosenkarka Judy Garland, która miała wówczas 17 lat.

Z filmu pochodzi piosenka (Somewhere) Over the Rainbow, która stała się standardem muzyki rozrywkowej.

W roku 1995, z okazji stulecia narodzin kina, film znalazł się na watykańskiej liście 45 filmów fabularnych, które propagują szczególne wartości religijne, moralne lub artystyczne.

Opis fabuły

Główną bohaterką musicalu jest 12-letnia Dorotka Gale, która mieszka z ciotką i wujkiem na farmie w Kansas, a jej najbliższym przyjacielem jest piesek Toto. Połowa farmy należy jednak do pani Gulch, która nie należy do sympatycznych osób. Kiedy pewnego dnia Toto gryzie kobietę w nogę, ta postanawia go uśpić. Dorotka uważa, że jedynym sposobem na uratowanie czworonoga będzie ucieczka. Jednak spotkany przypadkiem profesor Marvel (Frank Morgan) namawia dziewczynkę na powrót do domu. Gdy Dorotka i Toto wracają tam, w dom z ogromną mocą uderza dużych rozmiarów trąba powietrzna i porywa dziewczynkę wraz z psem i całym budynkiem.

Tornado przenosi Dorotkę i Toto do fantastycznej krainy Oz, znajdującej się po drugiej stronie tęczy. Nowa przygoda rozpoczyna się od śmierci Złej Czarownicy ze Wschodu, której siostra – Zła Czarownica z Zachodu – poprzysięga zemstę na dziewczynce. Dorotka postanawia udać się do Szmaragdowego Miasta, stolicy krainy Oz, aby odnaleźć jej władcę, potężnego czarownika, i prosić o pomoc w powrocie do domu.

Podczas wyprawy dziewczynka poznaje nowych przyjaciół – Cynowego Drwala, Stracha na Wróble i Tchórzliwego Lwa, którzy przyłączają się do Dorotki i Toto. Nowi towarzysze również pragną poznać czarnoksiężnika i poprosić go o spełnienie własnych marzeń: Cynowy Drwal chciałby mieć prawdziwe serce, Tchórzliwy Lew – odwagę, a Strach na Wróble – mądrość. Plany Dorotki i jej przyjaciół stara się jednak usilnie pokrzyżować Zła Czarownica z Zachodu.

Obsada

Główni bohaterowie:

  • Judy Garland – Dorotka Gale
  • Margaret Hamilton – Panna Almira Gulch; Zła Czarownica z Zachodu
  • Frank Morgan – Profesor Marvel; Klucznik miasta; Strażnik bramy miasta; Czarnoksiężnik Oz
  • Ray Bolger – Hunk; Strach na Wróble
  • Jack Haley – Cynowy Drwal
  • Bert Lahr – Zeke; Tchórzliwy Lew
  • Billie Burke – Dobra Czarownica z Północy
  • Charley Grapewin – Wujek Henry Gale
  • Clara Blandick – Ciotka Emily Gale

Nagrody i wyróżnienia

Nagrody

  • 1940: Nagroda Akademii Filmowej – Oscar – Najlepsza muzyka oryginalna
  • 1940: Oscar – najlepsza piosenka (Over the Rainbow)
  • 2005: Satelita (Nagroda Międzynarodowej Akademii Prasowej) – Najlepsze wydanie DVD klasyków kina, za 3 płytowe wydanie kolekcjonerskie
  • 2006: Saturn (Nagroda Akademii Science Fiction, Fantasy i Horroru) - Najlepsze wydanie DVD klasyków kina

Nominacje

  • 1939: Złota Palma na Festiwalu Filmowym w Cannes
  • 1940: Oscar – najlepszy film
  • 1940: Oscar – najlepsza scenografia
  • 1940: Oscar – najlepsze efekty specjalne
  • 1940: Oscar – najlepsze zdjęcia filmów kolorowych
  • 2005: Satelita – najlepsze dodatki w wydaniu DVD, za 3 płytowe wydanie kolekcjonerskie
  • 2005: Satelita – najlepsze wydanie DVD, za 3 płytowe wydanie kolekcjonerskie
  • 2005: Satelita – najlepsze wydanie DVD filmu dla młodych widzów, za 3 płytowe wydanie kolekcjonerskie

Miejsca w rankingach i plebiscytach

  • 2001: 6. miejsce na liście stu najlepszych filmów wszech czasów według Amerykańskiej Akademii Filmowej
  • 2001: 26. miejsce w rankingu 100 najlepszych filmów wszech czasów przeprowadzonym przez telewizję Channel 4
  • 2002: 7. miejsce w rankingu brytyjskiej sieci sklepów Woolworths na filmy zapewniające dobre samopoczucie
  • 2003: 3. miejsce w rankingu ogłoszonym przez kanał Channel 4 na najpopularniejsze na Wyspach Brytyjskich musicale
  • 2003: 4. miejsce na Liście 100 największych bohaterów i złoczyńców wszech czasów dla Margaret Hamilton za rolę Złej Czarownicy z Zachodu według Amerykańskiego Instytutu Filmowego
  • 2004: 1. miejsce na Liście 100 najlepszych piosenek filmowych wszech czasów dla Over the Rainbow według Amerykańskiego Instytutu Filmowego
  • 2004: 82. miejsce Liście 100 najlepszych piosenek filmowych wszech czasów na dla piosenki Ding Dong! The Witch Is Dead według Amerykańskiego Instytutu Filmowego
  • 2005: 7. miejsce w kategorii najlepszy film w historii kina w rankingu Digital Dreem Doors
  • 2005: 4., 23. i 99. miejsce na Liście 100 najlepszych kwestii filmowych wszech czasów według Amerykańskiego Instytutu Filmowego
  • 2006: 6. miejsce w rankingu magazynu "Hotdog" na najwspanialszy film wszech czasów
  • 2006: 3. miejsce na liście 25 najlepszych musicali wszech czasów według Amerykańskiego Instytutu Filmowego
  • 2006: 26. miejsce na Liście 100 najbardziej inspirujących filmów wszech czasów według Amerykańskiego Instytutu Filmowego
  • 2007: 10. miejsce na liście stu najlepszych filmów według Amerykańskiego Instytutu Filmowego
  • 2008: najlepsza produkcja fantasy w historii kina według Amerykańskiego Instytutu Filmowego

Nawiązania i kontynuacje

Powieść Czarnoksiężnik z Krainy Oz była wielokrotnie ekranizowana, przed wersją z 1939 roku powstał już film Czarodziej z Oz (w roku 1925).

Jedną z najbardziej znanych ekranizacji jest musical pod tym samym tytułem wyprodukowany w 1978 roku. Do adaptacji powieści należą też m.in. Powrót do Krainy Oz (USA, Wielka Brytania, 1985) i miniserial Blaszany bohater (USA, 2007).

Do "Czarnoksiężnika..." nawiązują m.in. Muppety w krainie Oz (USA, 2005).

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.