Balin (województwo małopolskie) [historia i autorzy]

Balin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, w gminie Chrzanów. Przez miejscowość przebiega linia kolejowa wraz z przystankiem kolejowym (Balin). W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Spis treści

Historia

Dawno temu wieś Balin była bardzo starą osadą szlachecką której nazwa pochodzi albo od "baling" (wierzchowe kopalnie galmanu nazywane tak przez Niemców) albo od założyciela Balińskiego, lub też powstała przypadkowo.

Według "Liber Beneficiorum" Długosza w roku 1470 Balin należał do parafii w Kościelcu. Nazwę jego podaje Długosz "Balyna" jest wsią , której właścicielem jest Bylyńsky. Wieś ta ma także łany kmiecie z których dziesięciny należą się kościołowi w Sławkowie. Widać, że Balin należał do Sławkowa zanim powstała parafia w Kościelcu. Fakt dziesięcin składanych według Długosza kościołowi w Sławkowie świadczy, że owa osada Balin sięga swymi początkami czasów wczesno-historycznych. Obok dworu w Balinie własności Balińskiego, istnieje według Długosza w Balinie "unim proctum militare" - to jest posiadłość majątek wojskowy. Obok stacji kolejowej są resztki zabudowań dawnego folwarku dworskiego. Zapewne w tych czasach kiedy Śląsk był odrębnym księstwem, granica przechodziła gdzieś niedaleko. I na pasie granicznym stały placówki wojskowe które na wschodzie zwano strażnicami. Wówczas oddziały wojskowe to jazda i dlatego dla utrzymania koni budowano "predium militare".

Według Długosza (tj. około roku 1470) Kościelec jest już parafią i do niej należy Balin. Józef Łepkowski w "Przeglądzie zabytków przeszłości z okolic Krakowa" pisze, że około 1860 roku znalazł w kościele w Kościelcu pomnik służący za kamień posadzki, na którym był wyrzeźbiony herb "Ostoja" i napis goryckimi literami.

Widać, że balińscy właściciele byli znacznymi dobroczyńcami kościoła w Kościelcu, skoro stawiano w XVI wieku pomniki. Przynależność do parafii w Kościelcu wsi Balin przez tyle lat, chociaż od kościoła ta wioska jest całkiem odcięta przez miasto Chrzanów a droga do Kościelca prowadzi koło kościoła w Chrzanowie świadczy, że Kościelec jest wcześniejszą parafią od Chrzanowa. Przez prawie 600 lat Balin należał do parafii w Kościelcu.

Według dekretu wydanego przez Jana z Tenczyna już w 1527 roku Chrzanów wraz z wsią Balin należał do Piotra Ligęzy, właściciela Libiąża.

Odtąd już Balin należał do właścicieli Chrzanowa zmieniał właścicieli i podupadał i prowadzący przez administrację i dzierżawców. Założono przy dworze balińskim gorzelnię gospodarczą, która dotrwała jako jedyna gorzelnia w tej okolicy do 1929 roku. Przez dłuższy czas u schyłku XIX wieku Balin należał do Lowenfeldów, dziedziców Chrzanowa, a już za czasów "Niepodległej Polski (1918) przechodzi na własność Buczyńskich. Tadeusz Buczyński w 1930 roku rozparcelował dwór w Balinie liczył wówczas około 200 morgów ziemi. Balin jest zamieszkały przez ludność robotniczo - rolniczy. Charakter Robotniczy cechuję tę wieś nie od XIX wieku ale już wcześniej tereny wsi w miejscach nieuprawnych pokryte są szybikami. Grunt skalisty jest bogaty w galman (btuszec) jak to tutaj zowią. Te minerały mają w sobie cynk, cynę, ołów i srebro. Roboty kopalniane sposobem prymitywnym prowadzono tutaj, jeszcze przed napadem Szwedów. Od 1932 roku Balin jest parafią. Za kupione w parcelacji dworu spichlerz dworski, gdzie urządzono świątynię. Zakupiono również parcelę pod kościół, plebanię i cmentarz.

W 1931 roku mury dawnej gorzelni dworskiej oddane zostały na cele szkolne przez T. Buszczyńskiego - gminie, a potem Kościołowi. Z cegły tych murów zbudowano tymczasową plebanię i dom parafialny. W 1935 roku rozpoczęto budowę Kościoła, którą ukończono w 1938 r.

Projekt portu lotniczego

Według projektów opracowanych w 1977 roku pod kierunkiem Jana Kozuba przez chrzanowski oddział Biura Planowania Przestrzennego w Katowicach, w Balinie miało zostać wybudowane lotnisko, jako port zapasowy dla Katowic (Port lotniczy Katowice-Pyrzowice) i Krakowa (Port lotniczy Kraków-Balice). Samoloty pasażerskie nadlatywałyby od strony Balina, aby nad zalewem Chechło obniżyć lot i kierować się w stronę Balina, gdzie na wysokości Okradziejówki miał się rozpoczynać pas startowy. Linia izofony (określającej obszar hałasu przewyższający 75 decybeli), obejmowała według założeń północną część Chrzanowa, południową część Trzebini, niemal cały Balin, Okradziejówkę oraz część Luszowic.

Przy czym, trzeba zaznaczyć, że Międzynarodowy Port lotniczy Katowice-Pyrzowice do 1990 roku nie istniał, a lotnisko to funkcjonowało wyłącznie jako lotnisko wojskowe. Dlatego powyższe informacje nie są do końca ścisłe. Na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych całkowity pasażerski ruch lotniczy w tym rejonie był obsługiwany wyłącznie przez Port lotniczy Kraków-Balice. Wspominane lotnisko byłoby więc niekoniecznie zapasowym. Być może planowano je jako pełnowartościowe lotnisko pasażerskie dla województwa katowickiego, mające rozładować ruch pasażerski w Balicach. Tym bardziej, że począwszy od 1958 regularnie zanikał ruch lotniczy obsługiwany przez lotnisko Katowice-Muchowiec.

Nie są znane przyczyny zarzucenia projektu budowy lotniska w Balinie. Być może zadecydowały o tym względy ekonomiczne (zbyt wysokie koszty budowy, zbyt duża bliskość portu w Balicach), a być może anulowano je, gdy pojawiły się pierwsze plany przebudowy portu w Pyrzowicach dla celów pasażerskich.

Planowana jest wielka inwestycja budowlana na terenie miejscowości, związana z budową od podstaw nowoczesnego miasta z pełną infrastrukturą. Miasto ma mieć szkoły, restauracje, kluby, placówki służby zdrowia. Planowane jest wybudowanie trzech enklaw: wielorodzinna, rezydencjalna i produkcyjna. Nowe miasto ma pomieścić kilkadziesiąt tysięcy osób. Inwestorem ma być firma ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Spis ulic

22 Stycznia, Chrzanowska, Ciasna, Ciężkowicka, Dębowa, Gwardzistów, Głogowa, Jaworznicka, Komisji Edukacji Narodowej, Kadetów, Kasprzaka, Krzywa, Laurowa, Łąkowa, Łukasiewicza, Luszowicka, Łazowa, Morgowa, Myśliwska, Pańska, Piaseczna, Promienna, Radki, Spółdzielców, Staffa, Szewska, Urocza, Wąska, Wandy, Wiśniowa, Wodna, Wyzwolenia, Zaułek.

Kościoły

We wsi, na ul. Wąskiej, istnieje protestancki zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego. Rzymskokatolicki Kościół Parafialny pw. Chrystusa Króla przy ulicy Chrzanowskiej. Protestancki Zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan przy ulicy Wyzwolenia.

Sport

We wsi działają:

  • LKS Orzeł Balin - klub piłkarski
  • KS Olimp

Przypisy

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu