Baśnie Andersena [historia i autorzy]

Baśnie Andersena – cykl baśni napisanych przez duńskiego pisarza Hansa Christiana Andersena.

Powstanie i publikacja

W krainę baśni pierwsza wprowadziła Andersena babcia ze strony ojca. Andersen bywał z nią w przytułku dla chorych, gdzie zajmowała się ogrodem, i gdzie później przebywał jego chory psychicznie dziadek. Kilka motywów z opowieści babki zostało później wykorzystanych przez Andersena w jego utworach.

Twórczości dla dzieci początkowo nie traktował poważnie, raczej jako zajęcie na marginesie pisarstwa dla dorosłych. Choć zastrzegał, iż jego baśnie to pudełka: dzieci oglądają opakowanie, a dorośli mają zajrzeć do wnętrza. Bardzo nie lubił, gdy jego baśnie od początku uznano za dzieła dla dzieci, bez głębszego sensu. Jednak właśnie baśnie przyniosły mu wielki rozgłos i sławę.

Pierwszy ich zbiór (Eventyr fortalte for Børn (Baśnie opowiedziane dla dzieci)), został wydany w Kopenhadze w roku 1835, a kolejne tomy ukazały się w latach 1836 i 1837. Zachęcony powodzeniem pierwszej serii, pisarz wydawał kolejne aż do roku 1872.

Ilustratorami pierwszych (i wielu kolejnych, do dziś) wydań baśni Andersena byli Lorenz Frølich i Vilhelm Pedersen.

Międzynarodowa kariera baśni

Baśnie zostały przetłumaczone na ponad 80 języków. Na język polski tłumaczyli je m.in. Stefania Beylin, Jarosław Iwaszkiewicz, Franciszek Mirandola, Władysław Syrokomla, Czesław Kędzierski i, po raz pierwszy bezpośrednio z języka duńskiego, Bogusława Sochańska.

W 1956 powstała międzynarodowa nagroda dla najwybitniejszych twórców literatury dla dzieci – Medal im. H.C. Andersena, przyznawany co dwa lata przez IBBY, a także Lista Honorowa im. H.C. Andersena, na której umieszczane są najlepsze książki dla dzieci i młodzieży.

W roku 2005, z okazji dwusetnej rocznicy urodzin baśniopisarza Poczta Polska wypuściła dwa znaczki, na których znajdują się wizerunki postaci z dwóch popularnych baśni Andersena: z Małej Syrenki oraz Królowej Śniegu. Natomiast w Danii postanowiono wydać wszystkie jego baśnie tak, jak je napisał – bez poprawek wydawnictw. To właśnie wydanie, ilustrowane wycinankami Andersena, stało się podstawą przekładu Bogusławy Sochańskiej (Baśnie i opowieści t. 1-3, Poznań, 2006).

Lista baśni Andersena

Tytuły baśni (na pierwszym miejscu) wg wydania w tłumaczeniu Stefanii Beylin i Jarosława Iwaszkiewicza:

  • Album ojca chrzestnego
  • Anioł (Engelen)
  • Anna Lizbet (Anne Lisbeth)
  • Babunia
  • Bałwan ze śniegu (Sneemanden)
  • Biskup na Börglum i jego krewniacy (Bispen paa Børglum og hans Frænde)
  • Błędne ognie są w mieście
  • Bociany
  • Brzydkie kaczątko (Den grimme Ælling)
  • Calineczka (Tommelise)
  • Choinka (Grantræet)
  • Cień (Skyggen)
  • Cierniowa droga sławy
  • Ciotka
  • Ciotka Fluksja
  • Co kto może wymyślić
  • Co opowiedziała stara Joanna
  • Co powiedziała cała rodzina
  • Co przechowane, nie zapomniane
  • Coś (Noget)
  • Co się zdarzyło ostowi (Hvad Tidselen oplevede)
  • Córka Króla Błot
  • Cudowna
  • Czerwone trzewiczki / Czerwone buciki (De røde Skoe)
  • Dni tygodnia
  • Dobry humor
  • Dwaj bracia
  • Dwie baby
  • Dwunastu podróżnych
  • Dyrektor teatru marionetek (Marionetspilleren)
  • Dziecięca paplanina
  • Dzieje roku / Historia roku (Aarets Historie)
  • Dzielny ołowiany żołnierz / Dzielny żołnierz cynowy (Den standhaftige Tinsoldat)
  • Dzień przeprowadzki
  • Dzień Sądu Ostatecznego (Paa den yderste Dag)
  • Dziewczyna, która podeptała chleb
  • Dziewczynka z zapałkami (Den lille Pige med Svovlstikkerne)
  • Dziewica Lodów
  • Dzikie łabędzie (De vilde Svaner)
  • Dzwon (Klokken)
  • Elf różany
  • Figury z kart
  • Głębia dzwonu
  • Głupi Jasio
  • Gryka
  • Historia najmniej prawdopodobna
  • Holger Danske (Holger Danske)
  • Ib i Krystynka
  • Igła do cerowania (Stoppenaalen)
  • Imbryk / Dzbanek do herbaty
  • Kaleka
  • Kalosze szczęścia (Lykkens Kalosker)
  • Kamień mądrości
  • Klucz od bramy
  • Kogut podwórzowy i kogucik na dachu (Gaardhanen og Veirhanen)
  • Kołnierzyk
  • Kometa (Kometen)
  • Krasnoludek i pani
  • Krasnoludek u kupca
  • Kropla wody
  • Królowa Śniegu (Sneedronningen. Et Eventyr i syv Historier)
  • Krzesiwo (Fyrtøiet)
  • Księżniczka na ziarnku grochu (Prindsessen paa Ærten)
  • Kto był najszczęśliwszy
  • „Kum-kum”
  • Kwiaty małej Idy / Kwiaty Idalki (Den lille Idas Blomster)
  • Latający kufer (Den flyvende Kuffert)
  • Len (Hørren)
  • Listek z nieba (Et Blad fra Himlen)
  • Łabędzie gniazdo
  • Mała Syrena (Den Lille Havfrue)
  • Mały Klaus i duży Klaus (Lille Claus og store Claus)
  • Mały Tuk (Lille Tuk)
  • Motyl (Sommerfuglen)
  • Muza nowego stulecia
  • Najpiękniejsza róża świata
  • Na końcu morza
  • Na podwórku
  • Narzeczeni
  • Niegodna kobieta
  • Niegrzeczny chłopiec
  • Niema księga
  • Nowe szaty cesarza / Nowe szaty króla (Keiserens nye Klæder)
  • Ogrodnik i jego chlebodawcy (Gartneren og Herskabet)
  • Obrazek z cytadeli
  • Ole Zmruż-oczko / Ole Śpijsłodko (Ole Lukøie)
  • Opowiadanie
  • Opowiadanie o matce (Historien om en Moder)
  • Opowiadanie z diun / Opowieść z wydm (En Historie fra Klitterne)
  • Opowieści słonecznego blasku
  • Ostatnia perła (Den sidste Perle)
  • Ostatni sen starego dębu (Baśń wigilijna)
  • O tobie mówi bajka
  • Pasterka i kominiarczyk
  • Pchła i profesor
  • Peiter, Peter i Peer (Peiter, Peter og Peer)
  • Pewna wiadomość / Rzecz całkiem pewna (Det er ganske vist!)
  • Pierwiosnek
  • Pięć ziarenek grochu / Z jednego gniazda (Fem fra en Ærtebælg)
  • Pióro i kałamarz
  • Pod wierzbą / Pod starą wierzbą (Under Piletræet)
  • Pradziadek
  • Ptak Feniks (Fugl Phønix)
  • Ptak ludowej pieśni
  • Rajski ogród
  • Rodzina Grety z kurnika (Hønse-Grethes Familie)
  • Ropucha
  • Róża z grobu Homera (En Rose fra Homers Grav)
  • Sąsiedzi
  • Serdeczne zmartwienie
  • Skarbonka
  • Skoczki
  • Słowik (Nattergalen)
  • Srebrny szyling
  • Stara latarnia
  • Stary nagrobek
  • Stokrotka / Polny kwiatek (Gåseurten)
  • Stary Bóg żyje jeszcze
  • Stary dom (Det gamle Huus)
  • Stary dzwon (Napisane dla „Albumu Schillera”
  • Stary ma zawsze słuszność / Ojciec ma zawsze rację (Hvad Fatter gjør, det er altid det Rigtige)
  • Strażnik Ole (Taarnvægteren Ole)
  • Syn dozorcy
  • Szczęście można znaleźć nawet w patyku (Lykken kan ligge i en Pind)
  • Szczęśliwa rodzina
  • Szlafmyca starego kawalera
  • Sznur pereł
  • Szybkobiegacze
  • Szyjka od butelki (Flaskehalsen)
  • Ślimak i krzak róży / Ślimak i róża (Sneglen og Rosenhækken)
  • Świece
  • Świnia z brązu (Metalsvinet)
  • Świniopas (Svinedrengen)
  • Talizman (Talismanen)
  • Towarzysz podróży (Reisekammeraten)
  • To wielka różnica
  • Umarłe dziecko
  • Vaenö i Glaenö (Vænø og Glænø)
  • W dziecinnym pokoju
  • Wiatrak
  • Wiatr opowiada o Waldemarze Daae i jego córkach (Vinden fortæller om Valdemar Daae og hans Døttre)
  • Wicher przemienia szyldy
  • Wielki wąż morski
  • Wszystko na swoim miejscu (Alt paa sin rette Plads!)
  • Wzgórze elfów
  • Za tysiąc lat
  • Zielone istotki
  • Złoty skarb
  • Zły książę (Podanie)
  • Z okna przytułku
  • Zupa z kołka od kiełbasy (Suppe paa en Pølsepind)
  • Związek przyjaźni
  • Żuk
  • Żydowska dziewczyna

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu