8 Pułk Artylerii Ciężkiej (II RP) [historia i autorzy]

8 Pułk Artylerii Ciężkiej (8 pac) - oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II RP.

Spis treści

Pułk w okresie pokoju

Pułk został sformowany 12 października 1921 roku z połączenia 4, 15 i 16 Dywizjonów Artylerii Ciężkiej. Dowódcą pułku został płk Czesław Bzowski, dotychczasowy dowódca XVI Brygady Artylerii. Dowództwo pułku i 16 dac stacjonowało w Toruniu natomiast 15 dac i 4 dac (I, a od grudnia tego roku II dywizjon) w Grudziądzu. 15 kwietnia 1922 roku II dywizjon został przeniesiony do Siedlec, włączony do 9 Pułku Artylerii Ciężkiej i przemianowany na III dywizjon (baterie 7, 8 i 9). Po przeniesieniu II dywizjonu do Siedlec dowództwo pułku i 16 dac zostały dyslokowane do garnizonu Grudziądz. Tam 16 dac został przemianowany na I dywizjon, a 15 dac na II dywizjon.

W lipcu 1923 roku pułk został przeniesiony do garnizonu Toruń, w którym stacjonował do 1939 roku. W 1925 roku został zorganizowany III dywizjon. W okresie pokojowym pułk podlegał szefowi Artylerii i Służby Uzbrojenia Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu, a od 1929 roku dowódcy 8 Grupy Artylerii. W 1937 roku pułk wydzielił ze swojego składu jedną baterię dla nowo powstałego 26 Dywizjonu Artylerii Ciężkiej. Do grudnia tego roku pułk odtworzył 7 baterię.

30 grudnia 1938 roku szef Departamentu Artylerii M.S.Wojsk. wydał rozkaz L.dz. 3549/tj. o utworzeniu 16, 17, 20 i 30 dywizjonów artylerii ciężkiej i reorganizacji pułków artylerii ciężkiej. 8 marca 1939 roku termin sformowania dywizjonów artylerii ciężkiej oraz reorganizacji 3, 7 i 8 pac został przesunięty na maj tego roku. W ramach wspomnianej reorganizacji w m. Grupa k. Grudziądza, na bazie 8 pac, został utworzony samodzielny 16 Dywizjon Artylerii Ciężkiej podporządkowany dowódcy Artylerii Dywizyjnej 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty.

Pułk w kampanii wrześniowej

Mobilizacja pułku w sierpniu 1939 roku

Pułk był jednostką mobilizującą. W dniach 24-27 sierpnia 1939 roku, zgodnie z planem mobilizacyjnym "W", sformował w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim :

  • 4 Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typ II dla 4 DP
  • Pluton Taborowy Nr 4 dla 4 DP
  • 15 Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typ II dla 15 DP
  • Pluton Taborowy Nr 15 dla 15 DP
  • 88 Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typ I dla Armii "Modlin"

Po zakończeniu mobilizacji i skierowaniu Oddziału Zbierania Nadwyżek do Ośrodka Zapasowego Artylerii Ciężkiej Nr 4 w Przemyślu, pułk uległ rozformowaniu. Dowódca pułku otrzymał przydział mobilizacyjny na stanowisko dowódcy 61 Pułku Artylerii Lekkiej (Rezerwowego) 41 DP (rez.).

Działania bojowe

W kampanii wrześniowej 4 i 16 dywizjony artylerii ciężkiej uczestniczyły w walkach Grupy Operacyjnej "Wschód", a 88 dac razem z 98 dac wspierał 20 DP w bitwie pod Mławą.

15 dac zakończył mobilizację 25 sierpnia do godz. 19. Następnego dnia usunięto niewielkie braki w wyposażeniu żołnierzy oraz usterki wozów taborowych. W nocy z 26 na 27 sierpnia i 28 sierpnia, marszem pieszym, dywizjon przegrupował się z Torunia w rejon Szwederowa. 31 sierpnia zajął stanowiska ogniowe w rejonie m. Pawłówka (1 bateria) i w lesie, na południe od Osowej Góry (2 bateria). W dniach 1-3 września dywizjon wspierał pułki 15 DP w walce z niemiecką 50 Dywizją Piechoty na przedmościu bydgoskim.

5 września po południu bateria nadwyżek (Oddział Zbierania Nadwyżek) pod dowództwem kpt. Józefa Barana została skierowana do Przemyśla. Bateria liczyła około 300 żołnierzy, 200 koni i kilkadziesiąt wozów. 8 września osiągnęła Sompolno. Po drodze była bombardowana i atakowana przez dywersantów. W rejonie Gostynina bateria wydzieliła ze swego składu grupę oficerów i podchorążych oraz około 20 koni jako uzupełnienie dla 15 DP. 13 września bateria dotarła w rejon Gąbina. Tego samego dnia wsparła 14 pp w walce pod Dobrzykowem. 14 września wydzieliła uzupełnienie dla 27 DP. 16 września zatrzymała się w m. Krubin k. Sannik. 17 września w lesie, w rejonie m. Budy Stare, po 12 godzinnym bombardowaniu lotniczym, kpt. Baran rozwiązał baterię, a sam z grupą 13 żołnierzy 21 września dotarł do Modlina.

Żołnierze pułku

Dowódcy pułku:

  • płk Czesław Piotr Bzowski (1921 - IX 1925 → zastępca szefa Artylerii i Służby Uzbrojenia OK VIII)
  • ppłk Michał Jancewicz
  • ppłk dypl. Jerzy Łunkiewicz
  • płk Florian Grabczyński (1936-1939)

Oficerowie pułku:

  • Józef Baran
  • Eugeniusz Ignacy Luśniak
  • Rudolf Ostrihansky
  • Jan Szczurek-Cergowski
  • Jan Chylewski
  • Józef Kucharski

Obsada personalna 8 pac i pododdziałów zmobilizowanych w 1939

Dowództwo 8 Pułku Artylerii Ciężkiej

  • dowódca pułku - płk Florian Grabczyński
  • I zastępca dowódcy - wakat
  • II zastępca dowódcy - mjr Marian Taczak
  • oficer mobilizacyjny - kpt. Józef Baran
  • oficer płatnik - kpt. int. Jan Klapsa

4 Dywizjon Artylerii Ciężkiej

  • dowódca dywizjonu - mjr Stefan Stachowski
  • dowódca 1 baterii -
  • dowódca 2 baterii -

15 Dywizjon Artylerii Ciężkiej

  • dowódca dywizjonu - mjr Stefan Starzyński
  • dowódca 1 baterii - kpt. Mikołaj Jezierski
  • dowódca 2 baterii - kpt. Leon Niedzielski

88 Dywizjon Artylerii Ciężkiej

  • dowódca dywizjonu - mjr Jerzy Henryk Władysław Trzaska-Durski
  • dowódca 1 baterii - kpt. Stefan Słowikowski
  • dowódca 2 baterii - por. Edward Frączek
  • dowódca 3 baterii - kpt. Marian Kaczorowski

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 8-go pułku artylerii ciężkiej" s. 25

kpt. Teofil Szadziński

Symbole pułkowe

Sztandar
16 grudnia 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru . 19 czerwca 1938 roku, w Toruniu, w czasie ceremonii wręczania sztandarów ufundowanych przez społeczeństwo Pomorza, marszałek Edward Śmigły-Rydz wręczył dowódcy pułku sztandar.

Na lewej stronie płatu sztandarowego umieszczone były na tarczach:

  • w prawym górnym rogu – wizerunek Matki Boskiej Swarzewskiej,
  • w lewym górnym rogu – wizerunek św. Barbary,
  • w prawym dolnym rogu – godło Pomorza,
  • w lewym dolnym rogu – odznaka pamiątkowa 8 pac

Na ramionach krzyża kawalerskiego znajdowały się wyhaftowane nazwy i daty ważniejszych bitew pułku:

  • na górnym – „Warszawa 13–18.VIII.1920”,
  • na dolnym – „Lwów 18.III.–27.IV.1919”,
  • na lewym – „Bobrujsk 28.VIII.–8.XI.1919”,
  • na prawym – „Kijów 8.V.–7.VI.1920”

Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 29, poz. 285 z 6 września 1929 roku. Odznakę stanowi krzyż wzorowany na maltańskim, którego ramiona pokryte są ciemno zieloną emalia ze srebrnymi krawędziami. Pośrodku krzyża okrągła tarcza z nałożonym złoconym gryfem, herbem Pomorza na tle szkarłatnej emalii. Dwuczęściowa - oficerska wykonana w srebrze i emaliowana, na rewersie numerowana. Wymiary: 4lx41 mm. Wykonanie: R. Dalkowski - Toruń

Święto pułku
Pułk obchodził Święto 12 października, w rocznicę połączenia 4, 15 i 16 dywizjonów w jeden oddział.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu