Środki przeczyszczające [historia i autorzy]

Środki przeczyszczające, leki przeczyszczające – produkty roślinne, związki chemiczne lub leki wzmagające ruchy jelit lub rozluźniające stolec i przyspieszające w ten sposób wypróżnienie, przyjmowane najczęściej przy zaparciach. Niektóre solne leki przeczyszczające, a także działające pobudzająco lub poślizgowo są stosowane do oczyszczenia jelita grubego w celu wykonania badań odbytnicy i jelit. W takich przypadkach można je stosować we wlewach doodbytniczych. Wystarczająco wysokie dawki leków przeczyszczających powodują wystąpienie biegunki.

Leki przeczyszczające można przyjmować doustnie lub stosować w postaci czopków.

Zaparcia bez znanej przyczyny organicznej, czyli idiopatyczne, występują częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Spis treści

Środki zwiększające objętość mas kałowych (pęczniejące)

  • Miejsce działania: Jelito cienkie i grube
  • Początek działania: 12–72 godzin
  • Przykłady: inulina, babka płesznik, metyloceluloza, polikarbofil, błonnik pokarmowy, jabłka, otręby, płatki owsiane, pektyny, gumy roślinne (agar, sterkulina)

Środki zmiękczające masy kałowe i surfaktanty – ułatwiające pasaż

  • Miejsce działania: jelito cienkie i grube
  • Początek działania: 12–72 godzin
  • Przykłady: dokuzan sodowy

Środki powlekające i zmiękczające

  • Miejsce działania: jelito grube
  • Początek działania: 6–8 godzin
  • Przykłady: parafina ciekła

Osmotyczne środki przeczyszczające

Powodują zatrzymanie wody w jelicie, co zmiękcza masy kałowe. Wyróżniamy dwa główne typy: sole przeczyszczające oraz środki hiperosmotyczne

Sole przeczyszczające

  • Miejsce działania: Jelito cienkie i grube
  • Początek działania: 0,5–6 godzin
  • Przykłady: fosforan sodu, cytrynian magnezu, wodorotlenek magnezu, siarczan magnezu, jednozasadowy fosforan sodu, difosforan sodu, siarczan sodu

Przeczyszczające środki hiperosmotyczne

  • Miejsce działania: Jelito grube
  • Początek działania: 0,5–3 godzin
  • Przykłady: czopki glicerynowe, alkohole cukrowe: ksylitol, sorbitol, laktikol, mannitol, laktoza, laktuloza i polietylenoglikol (PEG).

Skuteczność

Badanie kontrolowane z randomizacją wykazało, że 17 g polietylenoglikolu (PEG) przyjmowanego raz dziennie daje u dorosłych lepsze efekty niż 6 mg tegaserodu 2 razy dziennie. W badaniach kontrolowanych z randomizacją wykazano również, że 2 saszetki PEG (26 g) dają lepsze rezultaty niż 2 saszetki laktulozy (20 g). 17 g PEG/dzień okazało się w kontrolowanych badaniach z randomizacją bezpieczne przy stosowaniu przez 6 miesięcy. Inne badanie kontrolowane z randomizacją wykazało brak różnicy pomiędzy działaniem sorbitolu a laktulozy.

Wykazano, że PEG jest bardziej skuteczny niż laktuloza.

Drażniące (pobudzające, kontaktowe) środki przeczyszczające

  • Miejsce działania: Jelito grube
  • Przykłady:

Początek działania Nazwa środka przeczyszczającego
6–8 godzin Szakłak pospolity
6–10 godzin Bisakodyl (tabletka)
Kasantranol
Senna
Aloes zwyczajny
2–6 godzin olej rycynowy
15 minut – 1 godzina Bisakodyl (czopek)

Olej rycynowy

  • Miejsce działania: jelito cienkie

Olej rycynowy działa bezpośrednio na błonę śluzową jelita lub na zwoje nerwowe zmieniając wydzielanie wody i elektrolitów. W jelicie jest on przekształcany do kwasu rycynolowego (aktywny metabolit).

Agoniści serotoninowi

Tegaserod (nazwa handlowa Zelnorm) jest lekiem pobudzającym perystaltykę jelitową poprzez aktywację receptorów serotoninowych 5-HT4 jelitowego układu nerwowego. Jego stosowanie wiąże się jednak ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych, w tym zawału mięśnia sercowego i dlatego został wycofany z rynku w 2007 r.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu