Łuk Tudorów [historia i autorzy]

Łuk Tudorów, znany też jako łuk ostry obniżony (oraz ang. four-centre arch lub four-centred arch – łuk czteropunktowy) – niski, szeroki rodzaj łuku z wyróżnionym punktem centralnym. Jest znacznie szerszy niż jego wysokość i wizualnie sprawia wrażenie, jakby był spłaszczony pod naciskiem. Łuk tworzy się poprzez wytyczenie dwóch łuków, których promienie się przecinają nisko, i następnie z tych samych promieni, ale w wyższych punktach – wykreśla się łuki o mniejszym promieniu. Osie mniejszych łuków leżą na promieniach łuków większych.

Pochodzenie

Łuk czteropunktowy został po raz pierwszy zastosowany w Samarze w Iraku w mauzoleum Kubbat as-Sulajbijja z IX wieku. Następnie użycie łuku rozprzestrzeniło się poprzez kulturę islamu do Hiszpanii i Indii. Łuk ostry obniżony jest szeroko stosowany w architekturze islamu, zwłaszcza w kulturach perskich, np. wiele ejwanów stosuje ten łuk.

Wielka Brytania

W architekturze angielskiej ten rodzaj łuku znany jest pod nazwą Tudor arch ponieważ był częstym elementem architektonicznym w czasach dynastii Tudorów (1485–1603). Łuk okresu gotyku został spłaszczony do łuku Tudorów.

Ten typ łuku, zastosowany do otworu okiennego, może zajmować szeroką przestrzeń, wypełnioną pionowymi słupkami dzielącymi okno na części i poziomymi nadświetlami. Efekt ogólny daje wrażenie delikatnej kraty podkreślającej prostopadły i pionowy układ. Jako dekoracja ściany arkada wraz z otworem oknem składają się na całą ozdobną kompozycję. Styl ten, znany jako Perpendicular (prostopadły, pionowy), jest charakterystyczny dla Wielkiej Brytanii, chociaż jest bardzo podobny do współczesnego mu stylu dominującego w Hiszpanii. Był stosowany w XV i I poł. XVI w., ponieważ styl renesansu w Anglii pojawił się później niż we Włoszech czy Francji.

Łuk ten zastosowano na zachodniej ścianie katedry w Gloucester, której Great East Window (wielkie wschodnie okno) jest wielkości boiska do tenisa. Znajduje się też w trzech słynnych kaplicach królewskich i opactwach: King's College Chapel w Cambridge, St George's Chapel w Zamku Windsor, Kaplicy Henryka VII w Opactwie Westminsterskim oraz Bath Abbey. Łuki te można też znaleźć w wielu mniejszych kościołach, zwłaszcza zbudowanych w czasie prosperity przemysłu wełnianego w Anglii Wschodniej w wieku XV, gdyż to tam zawijały statki eksportujące z Anglii wełnę. Podczas rejsu do Anglii statki były wykorzystywane do importu cegły, która była wówczas materiałem luksusowym.

Łuk Tudorów umieszczano też w oknie wykuszowym, opartym na mieczu lub konsoli, które było szczególnym osiągnięciem architektonicznym okresu Tudorów.

Polska

Łuki podobne do łuku Tudorów zastosowano w Polsce m.in. w kościele Mariackim w Gryficach i kościele św. Marii Magdaleny w Czersku.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu