Plejstocen [historia i autorzy]

Plejstocen

  • w sensie geochronologicznym: starsza epoka czwartorzędu, trwająca ponad 2,5 miliona lat (od 2,58 mln do 11,7 tys. lat b2k). Plejstocen jest młodszy od pliocenu, a starszy od holocenu. Dzieli się na cztery wieki: gelas, kalabr (wczesny plejstocen), środkowy plejstocen ("ionian") i późny plejstocen (tarant).
  • w sensie chronostratygraficznym: dolny oddział czwartorzędu. Dzieli się na cztery piętra: gelas, kalabr (dolny plejstocen), środkowy plejstocen ("ionian") i górny plejstocen (tarant).

We wcześniejszych podziałach gelas zaliczany był do pliocenu.

Plejstocen nieformalnie nazywany jest też epoką lodowcową, lub epoką lodową, ze względu na olbrzymie lodowce kontynentalne (lądolody), które pokrywały w nim część Europy, łącznie z Polską, a także inne obszary strefy umiarkowanej: zachodnią Syberię, Amerykę Północną, Grenlandię i Tybet, a na półkuli południowej Ziemię Ognistą, Argentynę i Tasmanię.

Spis treści

Glacjały i interglacjały

Klimat plejstocenu ulegał wahaniom, wielokrotnie po fali zimna (glacjał) następowało ocieplenie (interglacjał).
Najważniejsze glacjały i interglacjały europejskie tego okresu (w tysiącach lat) to:

  • 115-11,7 b2k – Würm (w Polsce zlodowacenie północnopolskie, Wisły, bałtyckie)
    • 130-115 – Riss/Würm (Eem) (interglacjał eemski)
  • 300-130 – Riss (zlodowacenie środkowopolskie (Odry))
    • 430-300 – Mindel/Riss (Holstein) (interglacjał mazowiecki)
  • 730-430 – Mindel (zlodowacenie południowopolskie (Sanu, krakowskie))
    • 950-730 – Günz/Mindel (Cromer) (interglacjał podlaski (przasnyski))
  • 1200-950 – Günz (zlodowacenie podlaskie (zlodowacenie północno-wschodniopolskie, Narwi))

Flora

Plejstoceńską tundrę glacjalną porastała roślinność zimnolubna: wierzba zielna (Salix herbacea), brzoza karłowata (Betula nana), dębik ośmiopłatkowy (Dryas octopetala), bylice (Arthemisia), trawy, mchy i porosty. W obszarach południowych strefy subarktycznej rosły lasy borealne, przypominające współczesną tajgę.

Fauna

Na Ziemi trwa "era wielkich ssaków". Główni przedstawiciele plejstoceńskiej megafauny to: mamut włochaty (Mamuthus primigenius), nosorożec włochaty (Coleodonta antiqitatis), piżmowół (Ovibos moschatus), niedźwiedź jaskiniowy (Ursus spelaeus), jeleń olbrzymi (Megaloceros giganteus).

Koniec plejstocenu to również era wymierania megafauny i eksplozji demograficznej człowieka w późnym paleolicie. Wymieranie megafauny w Ameryce Północnej mogło być spowodowane konkurencją między lokalnymi roślinożercami a bizonami przybyłymi z Eurazji.

Ewolucja człowieka

W plejstocenie na terenach Europy żyją dwa podgatunki (lub gatunki) człowieka: Homo sapiens neandertalensis (H. neandertalensis) i H. sapiens fossilis (H. sapiens). Pod koniec plejstocenu wykształcają się na świecie główne rasy ludzkie: mongoidalna w Azji, negroidalna w Afryce Środkowej, europeidalna i rasa australoidalna.

Cały plejstocen przypada na okres, który w antropologii i paleoantropologii określa się mianem paleolitu. Część tzw. starszego paleolitu (czyli dolnego) (od. ok. 2 mln lat temu do 120 tys. lat temu) przypada na najdawniejszy okres plejstocenu, środkowy paleolit trwa do 40 tys. lat temu, a tzw. młodszy (czyli górny) przypada na okres od 40 do 10 tys. lat temu.

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu