Pasja [historia i autorzy]

Pasja (łac. passio cierpienie, męka) – w chrześcijaństwie fragmenty Ewangelii opowiadające o męce Pańskiej – ostatnich 12 godzinach życia Jezusa Chrystusa, od pojmania w Ogrójcu w nocy z czwartku na piątek 7 kwietnia 33 roku do śmierci na krzyżu na wzgórzu zwanym Golgota.

Jej rozpamiętywanie stanowi treść nabożeństw Drogi krzyżowej i Gorzkich żali oraz liturgia Wielkiego Tygodnia zapoczątkowana jeszcze liturgią Niedzieli Palmowej.

W średniowieczu powstawały liczne dzieła związane z pasją, wtedy narodził się też kanon muzyki liturgicznej zwany pasją, któremu następnie towarzyszyły również teksty i rzeźby (np. Pieta), opisujące lub zawierające elementy oparte na poszczególnych epizodach Nowego Testamentu, szczególnie Ewangelii.

Chronologia Pasji wg Ewangelii

  • Jezus kończy modlitwę w Ogrójcu
  • Pocałunek Judasza
  • Zgraja z mieczami rzuca się na Jezusa
  • Św. Piotr odcina ucho jednemu ze sług arcykapłanów, Malchosowi.
  • Pojmanie Jezusa
  • Uczniowie Jezusa uciekają.
  • Za Jezusem idzie pewien młodzieniec, "odziany prześcieradłem na gołym ciele. Chcieli go chwycić, lecz on zostawił prześcieradło i nago uciekł od nich". ()
  • W nocy ludzie pilnujący Jezusa wyszydzali go. (por. )
  • Nastaje dzień.
  • Zaprowadzenie Jezusa do Annasza, emerytowanego arcykapłana, cieszącego się powagą wśród ludu.
  • Annasz pyta Jezusa o jego naukę. Jeden ze sług Annasza policzkuje Jezusa
  • Annasz odsyła Jezusa do arcykapłana Kajfasza, swojego zięcia
  • Fałszywe świadectwa przeciw Jezusowi (por. )
  • zaparcie się Piotra
  • Kajfasz odsyła Jezusa do pałacu Poncjusza Piłata (zwanego w Ewangeliach pretorium)
  • Judasz opamiętał się i przyznał do grzechu. Poszedł oddać srebrniki. Potem z rozpaczy powiesił się. (por. )
  • Piłat pyta Żydów o winę Jezusa.
  • Piłat sugeruje Żydom, by sami osądzili Jezusa. Oni jednak odrzekli, że sami nie mogą nikogo zabić.
  • Piłat przepytuje Jezusa, czy jest królem. Jezus przyznaje, że jest królem.
  • Piłat oznajmia Żydom, że Jezus jest niewinny.
  • Piłat dowiedział się, że Jezus jest Galilejczykiem, dlatego kieruje go do Heroda, "który w tych dniach również przebywał w Jerozolimie" ().
  • Herod ucieszył się widząc Jezusa, "od dawna bowiem chciał Go ujrzeć, ponieważ słyszał o Nim i spodziewał się, że zobaczy jaki znak, zdziałany przez Niego" ().
  • Jezus nic nie odpowiada na pytania Heroda.
  • Herod każe ubrać Jezusa w purpurowy płaszcz i odesłać z powrotem do Piłata.
  • Piłat pyta Żydów, czy z z okazji Paschy ma uwolnić Jezusa czy Barabasza. Żydzi proszą o uwolnienie Barabasza
  • Biczowanie i ukoronowanie cierniem Jezusa

  • Piłat pokazuje umęczonego Jezusa Żydom (Ecce Homo)
  • Piłat dalej chciał uwolnić Jezusa.
  • Żydzi zagrozili Piłatowi: «Jeżeli Go uwolnisz, nie jesteś przyjacielem Cezara. Każdy, kto się czyni królem, sprzeciwia się Cezarowi».
  • Piłat usiadł na Lithostrotos
  • Około południa, wobec uporczywych nalegań Żydów Piłat skazał Jezusa na śmierć.
  • Jezus wziął krzyż na Golgotę.
  • Żołnierze zmuszają Szymona z Cyreny, by pomógł Jezusowi nieść krzyż.
  • Jezus pociesza płaczące niewiasty (por. ).
  • Ukrzyżowanie Jezusa, wraz z dwoma złoczyńcami.
  • Zmrok opanował ziemię. (por. )
  • Jezus został poczęstowany winem z goryczą (mirrą), ale nie chciał pić. (por. )
  • Piłat na krzyżu kazał zawiesić przyczynę skazania: INRI
  • Żołnierze podzielili szaty Jezusa między siebie
  • Jezus jest lżony przez przechodzących ludzi i złoczyńców na krzyżu.
  • Jezus obiecuje raj dobremu łotrowi (por. )
  • Testament z krzyża
  • Jezus skosztował octu z hizopu
  • Jezus zawołał: «Eli, Eli, lema sabachthani?» (patrz: słowa Jezusa na krzyżu)
  • Jezus woła: "Ojcze, w Twoje ręce powierzam ducha mojego".
  • Jezus umiera.
  • "A oto zasłona przybytku rozdarła się na dwoje z góry na dół; ziemia zadrżała i skały zaczęły pękać". (por. )
  • Nawrócenie się jednego z setników
  • Przebicie włócznią boku Jezusa
  • Wieczorem Józef z Arymatei, członek Sanhedrynu, poprosił Piłata o ciało Jezusa.
  • Józef z Arymatei i Nikodem zabierają ciało Jezusa i owijają je w czyste płótno
  • Józef i Nikodem chowają ciało Jezusa w grobie.
  • Józef zatoczył przed grobem duży kamień.
  • Arcykapłani poprosili Piłata, by zabezpieczył grób i ustawił straż.
  • Piłat zgodził się.
  • Arcykapłani poszli i zabezpieczyli grób opieczętowując kamień i stawiając straż (por. )

Muzyczne Pasje

Pasja według Brockesa

  • Georg Friedrich Händel - Brockes-Passion (HWV 48)
  • Johann Mattheson - Brockes-Passion
  • Georg Philipp Telemann - Brockes-Passion (1716, wersja zrewidowana 1722)
  • Reinhard Keiser - Brockes-Passion
  • Johann Friedrich Fasch - Brockes-Passion
  • Gottfried Heinrich Stölzel - Brockes-Passion

Pasja według św. Jana

  • Cypriano de Rore - Passio Domini Nostri Jesu Christi Secundum Johannem
  • Leonhard Lechner - Johannes-Passion (1594)
  • Alessandro Scarlatti - Domini Nostri Jesu Christi secundum Ioannem (1679)
  • Georg Friedrich Händel - Pasja według św. Jana (1704)
  • Jan Sebastian Bach - Pasja według św. Jana (BWV 245) (1724)
  • Gottfried August Homilius - Pasja według św. Jana, HoWV I.4

Pasja według św. Łukasza

  • Reinhard Keiser - Pasja według św. Łukasza (zachowane fragmenty)
  • Jan Sebastian Bach - Pasja według św. Łukasza (BWV 246)
  • Krzysztof Penderecki - Pasja według św. Łukasza

Pasja według św. Mateusza

  • Jan Sebastian Bach - Pasja według św. Mateusza (BWV 244)
  • Georg Philipp Telemann - Matthäus Passion (1746)
  • Hilarion Alfiejew - Pasja według św. Mateusza

Pasja według św. Marka

  • Reinhard Keiser - Passio secundum Marcum (Markuspassion) (Hamburg, 1717)
  • Jan Sebastian Bach - Pasja według św. Marka (BWV 247)
  • Paweł Mykietyn - Pasja według św. Marka

Muzyka pasyjna

  • Reinhard Keiser:
- Der blutige und sterbende Jesus (Unendlich preist das Harze) (tekst Ch. F. Hunold-Menantes, Hamburg, Wielki Tydzień, 1704)
- Tranen unter dem Kreuze Jesu (Ein Lammlein geht und tragt die Schuld) (tekst J. U. von König, Hamburg, 30 marca 1711) - Der zum Tode verurtheilte und gecreutzigte Jesus (tekst J. U. von König, Hamburg, 1715)
- Die über Triumph ihres Heylandes Jesu jubilirende gläubige Seele (Hamburg, 2 listopada 1717) - muzyka zaginęła
- Die durch Grossmuth und Glauben triumphirende Unschuld oder Der siegende David (tekst J. U. von König, Hamburg, 9 września 1721)
  • Johann Mattheson
- Das Lied des Lammes (tekst Postel, Hamburg, 1723)

Pokaż ten artykuł na Wikipedia.pl

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.
Zasady zachowania poufności. O Wikipedii. Korzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność. Materiał pochodzący z Wikipedii został zmodyfikowany poprzez ograniczenie liczby przypisów. Wikipedia® is a registered tradmark of the Wikimedia Foundation.

Kategorie dla tego artykułu